Nutqdagi «taqiq»lar

Har bir jamiyatda ba’zi narsalar haqida to‘g‘ridan-to‘g‘ri gapirish odobsizlik yoki «xavfli» deb sanaladi. Tilshunoslikda bunday cheklov tabu (polineziyacha so‘z) deb ataladi: man etilgan so‘z o‘rnini muloyimroq, bilvosita nom egallaydi. Tabu uch asosga tayanadi. Birinchisi – qo‘rquv: xavfli yoki yomon narsani nomlashdan cho‘chib, uni boshqacha atash (o‘lim haqida «olamdan o‘tdi», «ko‘z yumdi» deyish). Ikkinchisi – uyat: tanadagi nozik jarayonlar yoki kasalliklarni ochiq aytmaslik («hojatxona», «yuvinish xonasi» kabi yumshoq nomlarni ishlatish, «farzandli bo‘ldi» deb aytish). Uchinchisi – hurmat: kattalarga «sen» demay «siz» deyish, yoshi ulug‘ kishining ismini aytmay «akam», «otam» deyish, ba’zan ismni aytmaslik udumi. Tabu madaniyat va davrga bog‘liq: bir jamiyatda taqiqlangan ifoda boshqasida erkin ishlatilishi mumkin.