Yil davomida o‘tilganlarni takrorlash
Yil davomida madaniy nutqning to‘rt qatlami o‘rganildi. Birinchi fasl talaffuz va imlo me’yorlari: o‘zgaruvchi unli va undoshlar, urg‘u, qo‘shma so‘zlar imlosi, tabrik va hamdardlik matnlari. Ikkinchi fasl so‘z qo‘llash me’yorlari: o‘rinli so‘z tanlash, tabu, evfemizm va disfemizm, olmosh uslubiyati, eskirgan so‘zlar. Uchinchi fasl barqaror birikmalar: ibora, maqol va tasviriy ifoda. To‘rtinchi fasl grammatik va punktuatsion me’yorlar: ortiqcha qo‘shimcha, qo‘shimchalar tanlovi, shakl va mazmun mosligi, tinish belgilari, matn tahlili va ish qog‘ozlari. Test va tahrir ishida quyidagi tartib qulay: avval yozilish va talaffuz, keyin so‘z tanlash va barqaror birikmalar, so‘ng qo‘shimcha va gap qurilishi, oxirida tinish belgisi. Shubha tug‘ilganda izohli, imlo va talaffuz lug‘atlariga murojaat qilish – madaniy nutq egasining odati.
| Fasl | Mavzular |
|---|---|
| I | talaffuz, imlo, tabrik |
| II | so‘z tanlash, tabu, evfemizm, olmosh |
| III–IV | ibora, maqol, qo‘shimcha, tinish |
Imtihondan oldin o‘quvchi yozgan matnini avval talaffuz, keyin imlo, so‘ng so‘z tanlovi va tinish belgilari bo‘yicha tekshirdi. Har bosqichda bir-ikkita xato topilib, matn toza bo‘ldi.
Muharrirlar, tarjimonlar, o‘qituvchilar va kotiblar matnni tartib bilan tekshirib chiqadi; yodlab olishdan ko‘ra tekshiruv tartibi yordam beradi.
Yozgan bir parcha matningizni to‘rt bosqichda, ya’ni ovoz chiqarib o‘qish, imlo, so‘z tanlovi va tinish belgilari bo‘yicha tekshirib ko‘ring.
«Yil blitsi»: sinf to‘rt guruhga bo‘linadi; har bir guruh bitta faslning 5 ta savolini tayyorlab, boshqalarga beradi; to‘g‘ri javoblar ball bilan sanaladi.