☰ Mundarija · Ona tili

Ish qog‘ozlari bilan ishlash

Darslar 23 · 1 ta dars · B. Mengliyev, Sh. Toshmirzayeva, S. Atoyeva, S. Majidova. Ona tili 11-sinf, 2-qism. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
23

Ish qog‘ozlari bilan ishlash

Darslik: 2-qism, 81–90-betlar
MaqsadIsh qog‘ozlarining (ariza, bayonnoma, bayonnomadan ko‘chirma, tavsiyanoma) tarkibiy qismlari, qolipi va rasmiy uslubini bilish hamda ularni mustaqil tuzish.
Yangi so‘zlar
ish qog‘ozi · business paper, official documentariza · applicationbayonnoma · minutes of a meetingkun tartibi · agenda
Tushuntirish

Ish qog‘ozlari rasmiy aloqada qo‘llanadigan hujjatlar bo‘lib, ularning har birining o‘z qolipi bor va uni buzmaslik kerak. Hujjat tili ixcham, aniq va betaraf bo‘ladi: unda so‘zlashuv ifodalari, hissiy so‘zlar va ortiqcha tafsilot bo‘lmaydi, fikr bir ma’noli beriladi. Ariza kimga va kimdan ekani, hujjat nomi, so‘rov matni, sana va imzodan iborat; so‘rov «so‘rayman», «iltimos qilaman» kabi iboralar bilan ifodalanadi. Bayonnoma yig‘ilishda aytilganlarni va qabul qilingan qarorni qayd etadi: tashkilot nomi, hujjat nomi va tartib raqami, sana, joy, rais va kotiba, qatnashganlar, kun tartibi, «eshitildi», «so‘zga chiqdilar», «qaror qilindi», imzolar. Bayonnomadan ko‘chirma faqat kerakli masala bo‘yicha qarorning nusxasi bo‘lib, imzo va muhr bilan tasdiqlanadi. Tavsiyanomada tavsiya qiluvchi o‘zi haqida qisqa ma’lumot beradi, tavsiya etilayotgan kishini qancha vaqtdan beri bilishini va uning xususiyatlarini yozadi. Boshqa sodda hujjatlar ham shu tamoyilga tayanadi: tushuntirish xatida biror holat (kechikish, darsga kelmaslik) sababi bayon qilinadi; ishonchnomada bir shaxs boshqasiga o‘z nomidan muayyan ish bajarishga (masalan, hujjat olishga) vakolat beradi; ma’lumotnoma esa biror faktni tasdiqlaydi (masalan, o‘quvchi shu maktabda o‘qishini). Qarorlarda fe’l -sin shaklida keladi (o‘tkazilsin, yuklatilsin); sana «2026-yil 14-may» tarzida yoziladi; ism-sharif «Rahimov Sardor Anvar o‘g‘li» ko‘rinishida beriladi. Elektron hujjatlar matn muharrirlarida tayyorlanadi va elektron raqamli imzo bilan tasdiqlanishi mumkin.

Namunalar
Ariza (namuna): «Sarvon tumani 12-umumiy o‘rta ta’lim maktabi direktori Karimova D. T.ga – 11-«B» sinf o‘quvchisi Rahimov Sardor Anvar o‘g‘lidan. ARIZA. Men 2026-yil 20–22-may kunlari viloyat fan olimpiadasida ishtirok etishim sababli, ushbu kunlardagi darslarga qatnasha olmayman. Shu munosabat bilan darslardan ozod etishingizni so‘rayman. Ilova: olimpiada tashkilotchilarining taklifnomasi (1 varaq). 2026-yil 15-may. (imzo) S. Rahimov.»
Bayonnoma (namuna): «Sarvon tumani 12-umumiy o‘rta ta’lim maktabi 11-«A» sinf yig‘ilishining 3-sonli BAYONNOMASI. 2026-yil 2-oktabr, Sarvon tumani. Rais – Yo‘ldosheva Nodira (sinf rahbari). Kotiba – Tursunova Mohira. Qatnashdi: 24 nafar o‘quvchi. Kun tartibi: 1. «Kitobxonlik haftaligi»ni o‘tkazish haqida. Eshitildi: Yo‘ldosheva N. – haftalik rejasini taqdim etdi. Qaror qilindi: 1. Kitobxonlik haftaligi 12–16-oktabr kunlari o‘tkazilsin. 2. Mas’ul etib Tursunova M. belgilansin. Rais: (imzo) N. Yo‘ldosheva. Kotiba: (imzo) M. Tursunova.»
Sinfda faoliyat

«Hujjat quruvchilar»: guruhlar bayonnomaning aralashtirib berilgan 10 qismini (tashkilot nomi, raqam, sana, rais, kun tartibi, eshitildi, qaror qilindi, imzo va h.k.) to‘g‘ri tartibda joylashtiradi.

Mashq
1
Bayonnomaning asosiy qismlarini tartib bilan sanang.
2
Qaysi ibora arizaga mos: A) «Ruxsat bersangiz edi, juda kerak edi-da», B) «Menga ruxsat berishingizni so‘rayman»?
3
Sinf rahbari nomiga arizaning «kimga / kimdan» qismini yozing (o‘zingiz haqingizda, to‘qima ism bilan).
4
Bayonnomadan ko‘chirma nima uchun kerak va u qanday tasdiqlanadi?