☰ Reja · O‘zbekiston tarixi

Temuriylar davri: Ulug‘bek, ilm-fan va madaniyat

9-hafta · blok 1.2 · 3 dars
3

Adabiyot, tasviriy san’at va me’morchilik

maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 7-sinf, VI bob (madaniyat)
Maqsad: Adabiyot va san’at namoyandalarini asarlari va davri bilan juftlash.
Qoida va g‘oya

XV asr — turkiy adabiyot gullagan davr. Alisher Navoiy (1441–1501) Hirotda tug‘ilgan, ‘Xamsa’ (1483–1485) va ‘Muhokamat ul-lug‘atayn’ (1499) kabi asarlar yozgan; turkiy tilni fors tili bilan tenglashtirishni isbotlagan. Abdurahmon Jomiy (1414–1492) fors tilida ijod qilgan. Lutfiy ham turkiy ijod ustalaridan. Zahiriddin Muhammad Bobur (1483–1530) Andijonda tug‘ilgan; ‘Boburnoma’ asarini yozgan, 1526-yilda Hindistonda Boburiylar davlatiga asos solgan. Tasviriy san’atda Kamoliddin Behzod miniatyura (kitob rasmlari) maktabini yaratdi. Me’morchilik: Samarqanddagi Ulug‘bek madrasasi, Hirotdagi inshootlar. Temuriylar davri me’morchiligi katta gumbazlar va ko‘k koshinlar bilan mashhur.

Namunaviy masalalar
‘Xamsa’ muallifi kim?
Yechim: Alisher Navoiy 1483–1485-yillarda yozgan.
Javob: Alisher Navoiy
Behzod qaysi san’at turida mashhur?
Yechim: Kitob rasmlari — miniatyura.
Javob: Miniatyura
Bobur qaysi shaharda tug‘ilgan va qaysi davlatga asos solgan?
Yechim: Andijonda tug‘ilgan; Hindistonda Boburiylar davlati.
Javob: Andijon; Boburiylar davlati
Tipik xatolar
  • Jomiy va Navoiyni aralashtirish: Navoiy turkiy tilda, Jomiy asosan fors tilida yozgan.
  • Boburni Shayboniylar bilan bog‘lash: Bobur Temuriy shahzoda bo‘lgan.
Mashq
1
‘Boburnoma’ kimning asari?
2
Alisher Navoiy qachon yashagan?
3
‘Muhokamat ul-lug‘atayn’ nima haqida?
4
Boburiylar davlati qachon va qayerda tuzilgan?