☰ Reja · O‘zbekiston tarixi

Temuriylar davri: Ulug‘bek, ilm-fan va madaniyat

9-hafta · blok 1.2 · 3 dars
2

Ulug‘bek davrida ta’lim va aniq fanlar

maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 7-sinf, VI bob (ilm-fan)
Maqsad: Ulug‘bek ilmiy maktabi, uning asarlari va olimlarini bog‘lab eslash.
Qoida va g‘oya

Ulug‘bek ilm-fanni rivojlantirishga katta e’tibor berdi. • Madrasalar: Buxoro (1417), Samarqand (1417–1420; Registonda) va G‘ijduvon (1433); • Samarqand rasadxonasi (1424–1429 yillarda qurilgan) — yulduzlarni kuzatadigan ilmiy markaz; • ‘Ziji jadidi Ko‘ragoniy’ (‘Ko‘ragoniy yangi astronomik jadvallari’) — Ulug‘bek va uning ilmiy maktabi asari; • ‘To‘rt ulus tarixi’ — Ulug‘bekka mansub tarixiy asar. Samarqand ilmiy maktabi olimlari: Qozizoda Rumiy, G‘iyosiddin Jamshid Koshiy, Ali Qushchi. Ali Qushchi Ulug‘bekdan keyin ham ishlagan. Madrasada diniy ilmlar bilan birga matematika, astronomiya va mantiq o‘qitilgan.

Namunaviy masalalar
Ulug‘bek rasadxonasi qaysi shaharda?
Yechim: Samarqandda qurilgan.
Javob: Samarqandda
‘Ziji jadidi Ko‘ragoniy’ nima?
Yechim: Yangi astronomik jadvallar.
Javob: Astronomik jadvallar
Samarqand madrasasi qaysi yillarda qurilgan?
Yechim: 1417–1420.
Javob: 1417–1420-yillarda
Tipik xatolar
  • ‘Ziji jadidi Ko‘ragoniy’ni adabiy asar deb o‘ylash: bu astronomiya jadvali.
  • Madrasa faqat diniy fan o‘qitgan deb yozish: matematika va astronomiya ham o‘qitilgan.
Mashq
1
Ulug‘bek ilmiy maktabining ikki olimini ayting.
2
G‘ijduvon madrasasi qachon qurilgan?
3
Rasadxona nima uchun qurilgan?
4
‘To‘rt ulus tarixi’ kimning asari?