3
Yurishlar va jahon tarixidagi o‘rni
maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 7-sinf, V bob (tashqi siyosat va yurishlar)
Maqsad: Yurishlarni sanalar va natijalar bilan bog‘lash, tashqi aloqalarni bilish.
Qoida va g‘oya
Temur yurishlari: • 1372–1388 — Xorazmga yurishlar; • 1391 va 1395 — Oltin O‘rda xoni To‘xtamish bilan janglar (Qunduzcha, Terek); • 1398–1399 — Hindistonga yurish, Dehli egallandi; • 1402 — Anqara jangi: Usmoniylar sultoni Boyazid yengildi; • 1404–1405 — Xitoyga yurish boshlandi; 1405-yilda Otrorda vafot etdi. Temur Yevropa va Osiyo hukmdorlari bilan elchilik aloqalari o‘rnatdi: 1404-yilda Ispaniyadan (Kastiliya) elchi Klavixo Samarqandga keldi va ‘Samarqandga sayohat kundaligi’ni yozdi. U Samarqand, Shahrisabz, Turkistonda me’moriy yodgorliklar qurdirdi: Oqsaroy, Go‘ri Amir, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda ansambli, Xo‘ja Ahmad Yassaviy maqbarasi. Temur davlati Sharq va G‘arbni bog‘lab, savdo va madaniyatni rivojlantirdi.
Namunaviy masalalar
Anqara jangida kim kimni yengdi?
Yechim: 1402-yilda Temur Usmoniylar sultoniga qarshi turdi.
Javob: Temur Boyazidni yengdi (1402)
Yechim: 1402-yilda Temur Usmoniylar sultoniga qarshi turdi.
Javob: Temur Boyazidni yengdi (1402)
Amir Temur qaysi yili va qayerda vafot etgan?
Yechim: Xitoyga yurish arafasida Otrorda.
Javob: 1405-yilda, Otrorda
Yechim: Xitoyga yurish arafasida Otrorda.
Javob: 1405-yilda, Otrorda
Klavixo kim va qachon Samarqandga kelgan?
Yechim: Ispaniya (Kastiliya) elchisi, 1404-yilda.
Javob: Ispaniya elchisi; 1404
Yechim: Ispaniya (Kastiliya) elchisi, 1404-yilda.
Javob: Ispaniya elchisi; 1404
Tipik xatolar
- Anqara jangini 1398 (Hindiston) bilan adashtirish: Anqara — 1402.
- Temurning vafot joyini Samarqand deb yozish: Otrorda vafot etgan.
Mashq
1
Hindistonga yurish qachon bo‘lgan va qaysi shahar egallangan?
1398–1399; Dehli
2
To‘xtamish bilan ikki jang qaysi yillarda bo‘lgan?
1391 va 1395-yillarda
3
Boyazid kim edi?
Usmoniylar sultoni
4
Amir Temur qurdirgan uch yodgorlikni yozing.
Oqsaroy, Go‘ri Amir, Bibixonim masjidi