Movarounnahrning bosib olinishi va xalqning qarshiligi
Arab qo‘shinlari VII asrning o‘rtalarida Xurosonga yetib keldi va Movarounnahrga (Amudaryo va Sirdaryo oralig‘i) bir necha bor hujum qildi. Hal qiluvchi yurishlar Umaviylar davrida Xuroson noibi Qutayba ibn Muslim (705 yildan) tomonidan amalga oshirildi. Sanalar: • 709-yil — Buxoro bosib olindi; • 712-yil — Samarqand va Xorazm egallandi; • 713–715-yillar — Choch (Toshkent) va Farg‘ona tomon yurishlar. Mahalliy aholi qattiq qarshilik ko‘rsatdi. Samarqandda So‘g‘d ixshidi G‘urak qarshilik qildi. Shaharlarni bosib olgach, arablar yerlarga soliq soldi va islom dinini kiritdi. Mahalliy hokimlar o‘z hokimiyatini saqlab qolishi mumkin edi, lekin xalifalikka soliq to‘lashi va tobe bo‘lishi lozim edi. Qutayba 715-yilda o‘ldirildi. Movarounnahrni to‘liq bo‘ysundirish uzoq davom etdi, chunki xalq bir necha marta qo‘zg‘olon ko‘tardi.
Yechim: 709-yilda Buxoro, 712-yilda Samarqand va Xorazm.
Javob: Buxoro — 709; Samarqand va Xorazm — 712
Yechim: Aholi bir necha marta qarshilik ko‘rsatdi, hokimlar va shaharlar tarqoq edi. Shuning uchun har bir hududni alohida bo‘ysundirishga to‘g‘ri keldi.
Javob: Xalqning qarshiligi va hududlarning tarqoqligi sababli
Yechim: Movarounnahr — arabcha ‘daryo ortidagi yer’. Bu Amudaryo va Sirdaryo oralig‘i.
Javob: Amudaryo va Sirdaryo oralig‘ini
- Buxoroni 712-yilga qo‘yish: 709 — Buxoro, 712 — Samarqand va Xorazm.
- Qutayba ibn Muslimni Abbosiylar davriga bog‘lash: u Umaviylar davrida faoliyat yuritgan.