☰ Reja · O‘zbekiston tarixi

Sovet davri islohotlari, qatag‘on va madaniyat

18-hafta · blok 1.5 · 3 dars
2

Sanoatlashtirish va kollektivlashtirish

maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 10-sinf, 3-bob
Maqsad: Kolxoz, sovxoz va paxta yakkahokimligi tushunchalarini bilish.
Qoida va g‘oya

Sanoatlashtirish — qisqa muddatda sanoat korxonalarini qurish siyosati. O‘zbekistonda to‘qimachilik, mashinasozlik va energetika korxonalari qurildi, biroq o‘lka asosan paxta xomashyosi yetkazuvchisi bo‘lib qoldi. Kollektivlashtirish — dehqon xo‘jaliklarini majburan kolxozlarga birlashtirish (1929-yildan avj oldi). Kolxoz — jamoa xo‘jaligi, sovxoz — davlat xo‘jaligi. Boy hisoblangan dehqonlar ‘quloq’ deb e’lon qilinib, yerlari musodara qilindi, ko‘pi surgun qilindi. Natijada dehqonlar yerga bo‘lgan egalik huquqidan mahrum bo‘ldi, paxta rejasi majburiy bo‘lib qoldi. Suv xo‘jaligida 1939-yilda Katta Farg‘ona kanali xalq hashari bilan qisqa muddatda qurildi.

Namunaviy masalalar
Kolxoz bilan sovxoz farqi nima?
Yechim: Kolxoz — jamoa, sovxoz — davlat xo‘jaligi.
Javob: Kolxoz — jamoa xo‘jaligi, sovxoz — davlat xo‘jaligi
‘Quloqlashtirish’ nimani bildirgan?
Yechim: Boy deb topilgan dehqonlar mulkini tortib olish va surgun.
Javob: Boy deb hisoblangan dehqonlarning mulki musodara qilinishi
Sanoatlashtirishning O‘zbekistonga ta’siri qanday bo‘ldi?
Yechim: Korxonalar qurildi, lekin paxta xomashyo yo‘nalishi saqlandi.
Javob: Korxonalar qurildi, ammo o‘lka xomashyo bazasi bo‘lib qoldi
Tipik xatolar
  • Kolxozlarga birlashish ixtiyoriy bo‘lgan deb o‘ylash: u asosan majburiy edi.
  • Sanoatlashtirishni xomashyo yo‘nalishini o‘zgartirgan deb bilish: paxta yakkahokimligi saqlandi.
Mashq
1
Kollektivlashtirish qaysi yildan avj oldi?
2
Katta Farg‘ona kanali qanday maqsadda qurilgan?
3
Sovxoz kimning xo‘jaligi edi?
4
‘Quloq’ deb nomlangan dehqonlar taqdiri qanday bo‘lgan?