☰ Reja · O‘zbekiston tarixi

XVI asr: Shayboniylar va Buxoro xonligi

10-hafta · blok 1.3 · 3 dars
2

Abdullaxon II va davlatning kuchayishi

maktab darsligi: o‘zbekiston tarixi 8-sinf, II bob (Abdullaxon II)
Maqsad: Abdullaxon II islohotlarini, qurilish ishlarini va tashqi siyosatini bog‘lab bilish.
Qoida va g‘oya

Shayboniylar davlati XVI asr o‘rtalarida bo‘linib ketgan edi: hokimlar o‘zaro urushar edi. Abdullaxon II (1583–1598 yillarda xon) tarqoq yerlarni birlashtirdi. Poytaxt — Buxoro. Siyosati: • markaziy hokimiyatni mustahkamlash, itoatsiz hokimlarni jilovlash; • pul islohoti va soliq tartibini tartibga solish; • savdoni rivojlantirish: yo‘llar bo‘yida rabotlar, karvonsaroylar, sardobalar, ko‘priklar, ko‘plab chorsu va gumbazlar qurdirish; • Xuroson, Xorazm va Qozog‘iston tomon yurishlar. Boshqaruv: xon, otaliq, devonbegi, qushbegi, shayxulislom kabi lavozimlar. Tashqi aloqalar: Rossiya, Hindiston, Eron bilan elchilik va savdo aloqalari yuritilgan. 1598-yilda Abdullaxon II vafot etgach, Shayboniylar sulolasi inqirozga yuz tutdi va tugatildi.

Namunaviy masalalar
Abdullaxon II davlatni qaysi shaharda boshqargan?
Yechim: Buxoroda.
Javob: Buxoro
Rabot va sardobalar qurilishi nima uchun kerak edi?
Yechim: Karvonlar yo‘llarda to‘xtab suv olishi, xavfsizlik va savdo uchun.
Javob: Savdo karvonlari xavfsizligi va suv ta’minoti uchun
Abdullaxon II davrida davlat kuchayishining sababi nima?
Yechim: Tarqoq yerlar birlashgan, markaziy hokimiyat mustahkamlangan.
Javob: Markaziy hokimiyatning mustahkamlanishi
Tipik xatolar
  • Abdullaxon II ni Shayboniyxon bilan adashtirish: Shayboniyxon 1500–1510, Abdullaxon II 1583–1598.
  • Abdullaxon II davrini Ashtarxoniylar bilan bog‘lash: u Shayboniy, Ashtarxoniylar undan keyin.
Mashq
1
Abdullaxon II qaysi yillarda xon bo‘lgan?
2
U qaysi sulolaga mansub?
3
U qaysi davlatlar bilan elchilik aloqalari yuritgan?
4
Shayboniylar qachon tugatilgan?