Urug‘chilik jamiyati, eneolit, bronza va temir davri
Tosh davridan keyin metall davrlari keldi: • eneolit (mis-tosh davri) — mis ishlatila boshlandi, lekin tosh qurollar ham saqlandi; • bronza davri — mis va qalay aralashmasidan bronza qurollar yasaldi; • temir davri — temir qurol va asboblar keng tarqaldi (miloddan avvalgi I ming yillik boshlari). Bronza davrida sun’iy sug‘orishli dehqonchilik, chorvachilik va hunarmandchilik rivojlandi. Ortiqcha mahsulot to‘plana boshladi, bu mulkiy tengsizlikka olib keldi. Jamiyat asosi urug‘ edi: qon-qarindosh odamlar birga yashagan. Avval ona urug‘i (matriarxat), keyin ota urug‘i (patriarxat) hukmron bo‘ldi. Urug‘lar birlashib qabilani tashkil etgan. Qabila boshliqlari va oqsoqollar kengashi ishlarni hal qilgan. Temir davrida plug va temir kuraklar hosildorlikni oshirdi, ilk shaharlar paydo bo‘ldi (masalan, Yerqo‘rg‘on — Qashqadaryoda). Jamiyatda boy va kambag‘al, boshliq va oddiy odam farqi kuchaydi — davlat paydo bo‘lishi sharti tayyorlandi.
Yechim: Sof mis yumshoq bo‘ladi. Mis va qalay qorishmasi qattiqroq. Bu qorishma bronza deyiladi.
Javob: Mis va qalay qorishmasi
Yechim: Tosh davridan keyin birinchi bo‘lib mis (eneolit) ishlatilgan, so‘ng bronza, oxirida temir.
Javob: Eneolit, bronza davri, temir davri
Yechim: Sug‘orma dehqonchilik va chorvachilik ortiqcha mahsulot berdi. Uni ko‘proq boshliqlar va urug‘ oqsoqollari to‘plab, boyib ketdi.
Javob: Ortiqcha mahsulot to‘plana boshlagani uchun
- Eneolitni bronza davri bilan aralashtirish: eneolitda sof mis, bronza davrida mis va qalay qorishmasi.
- Matriarxat va patriarxatni teskari yozish: avval ona urug‘i, keyin ota urug‘i.