Darslar 7–8 · 2 ta dars · L. Jo‘rayev, M. Abdullayeva, H. Tuhtarova, S. Xan, L. Tsoy, K. Inog‘omova, L. Matskevich, R. Ziryanova. Fly High English 9 (Ingliz tili, 9-sinf), tuzatilgan va to‘ldirilgan 2-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
7
Kelajak tili
Darslik: 14-bet
Maqsad«For and against» inshosini rejalashtirish va yozish; faktlar, imkoniyat va bashorat uchun mos zamonlar.
Yangi so‘zlar
insho · essaydalil, isbot · evidencexulosa · conclusionxalqaro til · international language
Tushuntirish
Insho yozishdan oldin savolni to‘liq tushunib oling. «For and against» inshosida ikki tomon uchun ham sabablar keltirilishi kerak. Reja: 1) kirish gap, 2) birinchi xatboshi — bir fikr va dalillar, 3) ikkinchi xatboshi — boshqa fikr va dalillar, 4) xulosa, unda dalillarni tortib ko‘rib, o‘z fikringizni aytasiz. Tilni oldindan rejalashtiring: faktlar uchun Present Simple (English is used in many countries), imkoniyat uchun may / might / could be, bashorat uchun will. Yozib bo‘lgach tekshiring: fikrlar mantiqiymi, takrorlanish yo‘qmi, dalillar yetarlimi. Do‘stingizga o‘qitib ko‘rish ham foydali.
Ochilish gapi→1-abzats: bir fikr + dalil→2-abzats: boshqa fikr + dalil→Xulosa: o‘z fikringiz
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Maktab klubi ikki variantdan birini tanlashi kerak edi. Ular qog‘ozga «for» va «against» ustunlarini chizib, har biriga ikkitadan sabab yozdi va faqat shundan keyin ovoz berdi. Qaror hamma uchun adolatli tuyuldi.
Kim ishlatadi
Jurnalistlar, huquqshunoslar, shahar rejalovchilari va talabalar muhim qarordan oldin ikki tomonni taqqoslab, fikrini tartib bilan yozadi.
Bugun sinab ko‘ring
Kichik savol tanlang (masalan, uyda ovqatlanish yoki tashqarida o‘ynash) va qog‘ozga ikki ustunli jadval chizing. Har ustunga bittadan inglizcha sabab yozing.
Namunalar
Maqsad
Zamon
fakt
Present Simple
ehtimol
may / might / could be
bashorat
will
Opening: Many people ask whether one language will connect the whole world. Paragraph 1 (for): English is used in science, aviation and trade, so it may stay the main international language. Paragraph 2 (against): Other languages have huge numbers of speakers, so they might become more important. Conclusion: On balance, I think English will remain important, but learners will need other languages too.
Check list: Is every paragraph about one idea? Did I give evidence? Did I use may / might for possibilities and will for predictions? Did I repeat anything? Did a friend understand my essay?
Sinfda faoliyat
«Fikr bildiring»: sinf ikki guruhga bo‘linib, «English will be the world language» mavzusida 3 daqiqa bahslashadi; keyin har kim 1 ta dalil yozadi.
Mashq
1
«For and against» inshosining to‘rt qismini tartib bilan ayting.
Opening sentence, paragraph for, paragraph against, conclusion.
2
Qavsni to‘ldiring: English (be) used in many countries. Qaysi zamon?
is — Present Simple (a fact)
3
«Ehtimol» ma’nosida qaysi ikki modal fe’l mos?
may, might (also could)
4
Nega xulosada yangi dalil emas, avvalgi dalillarni tortib ko‘rish kerak?
Xulosa o‘quvchiga yakuniy javobni beradi; yangi fikr qo‘shilsa, insho tartibsiz bo‘lib qoladi.