26
Bosh kelishik (2)
Darslik: 2-qism, 17–18-betlar
MaqsadMatndan bosh kelishikdagi otlarni topish va ulardan gap tuzish.
Yangi so‘zlar
matn · texttabib · healer, doctorolim · scholartopmoq · to find
Tushuntirish
Matndan bosh kelishikdagi otni topish uchun otga so‘roq beramiz: agar ot qo‘shimchasiz bo‘lib, Kim? Nima? Qayer? so‘rog‘iga javob bersa, u bosh kelishikda. Kelishik qo‘shimchasi olgan ot (daryoni, tog‘ga) bosh kelishikda emas. Bosh kelishikdagi otlarni to‘g‘ri yozish va gapda o‘rnida ishlatish muhim.
| So‘z | Kelishik qo‘shimchasi | Bosh kelishikmi? |
|---|---|---|
| kitob | — | ha ✓ |
| kitobni | -ni | yo‘q ✗ |
| shaharga | -ga | yo‘q ✗ |
Bosh kelishikdagi otlarni toping (kim? nima?)
Kerakli so‘zlarni bosing
📰 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola o‘qigan qisqa xabarda kim yoki nima haqida gapirilganini qidirdi. Shu tarzda xabarni tez tushundi.
Kim ishlatadi
Jurnalistlar, kutubxonachilar
Bugun sinab ko‘ring
Bugun o‘qigan bir gapda kim yoki nima haqida gapirilganini toping.
Namunalar
«Ibn Sino» (o‘z matnim). Abu Ali ibn Sino buyuk olim va tabib bo‘lgan. U Buxoro yaqinida tug‘ilgan. Olim ko‘p kitob yozgan. Uning asarlari bugun ham o‘qiladi. Bosh kelishikda: Abu Ali ibn Sino, olim, tabib, asarlari.
Sinfda faoliyat
«Matn ovchisi»: bolalar mini-matndan bosh kelishikdagi otlarni topib, uchta ustunga yozadi: Kim? Nima? Qayer?
Mashq
1
Bosh kelishikdagi otlarni ayting: «Abu Ali ibn Sino buyuk olim va tabib bo‘lgan.»
Abu Ali ibn Sino, olim, tabib (Kim?)
2
Qaysi ot bosh kelishikda emas: bola, bolani, bolalar?
bolani (tushum kelishigida)
3
«Qush» so‘zi ishtirokida bosh kelishikdagi ot bor gap tuzing.
Masalan: Qush daraxtda sayradi.