12
Shakldosh so‘zlar
Darslik: 1-qism, 47–48-betlar
MaqsadShakldosh so‘zlarni gap mazmuniga qarab farqlash.
Yangi so‘zlar
shakldosh so‘z · homonymtut · mulberry / holdqo‘y · sheep / putbog‘ · garden / tie
Tushuntirish
Bir xil aytilib, bir xil yoziladigan, lekin ma’nosi boshqa-boshqa bo‘lgan so‘zlarni shakldosh so‘zlar deymiz. Shakldosh so‘zlarning ma’nosini gapdan bilib olamiz. Ikki va undan ortiq shakldosh so‘z bo‘lishi mumkin: ot — hayvon, ot — ism, ot — otmoq. Shakldosh so‘zlar turli so‘z turkumlariga oid bo‘lishi ham mumkin: tut (ot) va tut (fe’l).
Qaysi guruhga kiradi?
👂 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola o‘rtog‘i aytgan so‘zni tushunmadi. Gapning qolgan qismini eshitib, ma’nosini topdi.
Kim ishlatadi
Tarjimonlar, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Tushunmagan so‘zingiz bo‘lsa, atrofidagi so‘zlarga quloq solib ma’nosini toping.
Namunalar
| tut — daraxt | tut — ushla |
|---|---|
| Baland tut o‘sadi. | Arqonni mahkam tut. |
Cho‘pon qo‘yni haydadi. Kitobni javonga qo‘y. / Bog‘da gul ochildi. Idishning og‘zini bog‘.
Sinfda faoliyat
«Ikki ma’no»: o‘qituvchi shakldosh so‘zni aytadi, bolalar har bir ma’nosi bilan alohida gap tuzadi yoki rasm chizadi.
Mashq
1
«Qo‘y» so‘zining ikki ma’nosini ayting.
hayvon (qo‘y) va harakat (qo‘y – joylamoq)
2
Qaysi gapda «bog‘» mevali bog‘ ma’nosida: Bog‘da olma pishdi. / Sumkani bog‘.
Bog‘da olma pishdi.
3
Shakldosh so‘z bilan ma’nodosh so‘zning farqi nimada?
Shakldoshda shakl bir xil, ma’no har xil; ma’nodoshda shakl har xil, ma’no bir xil.