105
Fe’l so‘z turkumi yuzasidan tahlil
Darslik: 4-qism, 84-bet
MaqsadFe’lni tahlil qilish: so‘rog‘i, zamoni, bo‘lishli yoki bo‘lishsizligi, shaxs-sonda, asos va qo‘shimchalari.
Yangi so‘zlar
tahlil · analysiszamon · tenseshaxs-son · person-numberasos · base
Tushuntirish
Fe’l tahlili tartibi: 1) so‘rog‘i (nima qildi?); 2) so‘z turkumi – fe’l; 3) zamoni; 4) bo‘lishli yoki bo‘lishsiz; 5) shaxs va son; 6) asosi va qo‘shimchalari (yasovchi, bo‘lishsizlik, zamon, shaxs-son); 7) o‘zi bog‘langan so‘z; 8) gapdagi vazifasi – kesim.
Namunalar
Biz xonani tozaladik. – tozaladik: nima qildik? fe’l, o‘tgan zamon, bo‘lishli, 1-shaxs ko‘plik; toza – asos, -la – fe’l yasovchi, -di – o‘tgan zamon, -k – shaxs-son; xonani bilan bog‘langan; kesim.
Men bormayapman. – bor – asos, -ma – bo‘lishsizlik, -yap – hozirgi zamon, -man – 1-shaxs birlik.
Sinfda faoliyat
«Tahlil jadvali»: bolalar jadval chizadi: fe’l – zamon – bo‘lishli/bo‘lishsiz – shaxs-son – asos va qo‘shimchalar; berilgan fe’llarni to‘ldiradi.
Mashq
1
Tahlil qiling: yozdim (zamon, shaxs-son).
o‘tgan zamon, 1-shaxs birlik
2
Asos va qo‘shimchalarga ajrating: ishlamadi.
ish – asos, -la – fe’l yasovchi, -ma – bo‘lishsizlik, -di – o‘tgan zamon
3
Gapdagi vazifasini ayting: Qushlar sayradi.
sayradi – kesim