ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar

Darslar 92–94 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
93

Bo‘lishli fe’llardan bo‘lishsiz fe’llar hosil qilish

Darslik: 4-qism, 49–50-betlar
MaqsadBo‘lishli fe’llardan bo‘lishsiz fe’llar hosil qilish; buyruqdagi bo‘lishsizlik.
Yangi so‘zlar
buyruq · command-ma · negative suffixasos · basexato · mistake
Tushuntirish

Bo‘lishsiz fe’l hosil qilish uchun fe’l asosiga -ma qo‘shamiz: bordi – bormadi, aytdi – aytmadi, saqlaydi – saqlamaydi. -ma faqat bir marta qo‘shiladi: «bormadimadi» deb yozilmaydi. Buyruqda ham -ma ishlatiladi: yoz – yozma, yozing – yozmang. Bo‘lishsiz fe’lni gapda bo‘lishli fe’l bilan solishtirib, ma’nosini tekshiramiz.

Bo‘lishliBo‘lishsiz
aytdiaytmadi
o‘ynaydio‘ynamaydi
kul!kulma!
o‘tiringo‘tirmang
yoz-ma-diu yozmadio‘tgan zamon · bo‘lishsiz

u yozmadi

o‘zak + (-ma) + -di + shaxs qo‘shimchasi

🛑 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Safda bola o‘rtog‘iga mehr bilan «Shoshma» dedi. O‘rtog‘i to‘xtab, hech kimga tegmadi.

Kim ishlatadi

Qutqaruvchilar, murabbiylar

Bugun sinab ko‘ring

Ehtiyot bo‘lish kerak bo‘lsa, mehr bilan «...ma» deb ogohlantiring.

Namunalar
Dadam ishlayapti. – Dadam ishlamayapti.
Shovqin qil! – Shovqin qilma! Eshikni oching. – Eshikni ochmang.
Sinfda faoliyat

Juftlikda: bir bola 5 ta bo‘lishli fe’l aytadi, ikkinchisi darhol bo‘lishsizini aytadi; so‘ng rollarni almashtiradi.

Mashq
1
Bo‘lishsiz qiling: keldi, saqlaydi.
2
Buyruqni bo‘lishsiz qiling: yugur!
3
Xatoni toping: kelmadimadi / kelmadi.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPiramida toshlari qanday ko‘chgan?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →