☰ Mundarija · Ona tili

Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar

Darslar 92–94 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
93

Bo‘lishli fe’llardan bo‘lishsiz fe’llar hosil qilish

Darslik: 4-qism, 49–50-betlar
MaqsadBo‘lishli fe’llardan bo‘lishsiz fe’llar hosil qilish; buyruqdagi bo‘lishsizlik.
Yangi so‘zlar
buyruq · command-ma · negative suffixasos · basexato · mistake
Tushuntirish

Bo‘lishsiz fe’l hosil qilish uchun fe’l asosiga -ma qo‘shamiz: bordi – bormadi, aytdi – aytmadi, saqlaydi – saqlamaydi. -ma faqat bir marta qo‘shiladi: «bormadimadi» deb yozilmaydi. Buyruqda ham -ma ishlatiladi: yoz – yozma, yozing – yozmang. Bo‘lishsiz fe’lni gapda bo‘lishli fe’l bilan solishtirib, ma’nosini tekshiramiz.

Namunalar
Dadam ishlayapti. – Dadam ishlamayapti.
Shovqin qil! – Shovqin qilma! Eshikni oching. – Eshikni ochmang.
Sinfda faoliyat

Juftlikda: bir bola 5 ta bo‘lishli fe’l aytadi, ikkinchisi darhol bo‘lishsizini aytadi; so‘ng rollarni almashtiradi.

Mashq
1
Bo‘lishsiz qiling: keldi, saqlaydi.
2
Buyruqni bo‘lishsiz qiling: yugur!
3
Xatoni toping: kelmadimadi / kelmadi.