91
Fe’llarning o‘zi bog‘langan so‘z bilan qo‘llanilishi
Darslik: 4-qism, 43–45-betlar
MaqsadFe’llarning o‘zi bog‘langan so‘z bilan qo‘llanishi; yaqin ma’noli fe’llar.
Yangi so‘zlar
bog‘langan so‘z · the word it is joined toyaqin ma’noli fe’l · verb of similar meaningso‘z birikmasi · phrasekim? nima? · who? what?
Tushuntirish
Fe’l gapda kim? yoki nima? so‘rog‘iga javob bo‘ladigan so‘z bilan birga keladi: Bola o‘qidi. Fe’lga kimni? nimani? kimga? qayerda? kabi so‘roqlar ham beriladi va shu so‘zlar bilan birikma hosil bo‘ladi: kitobni o‘qidi, maktabga bordi, qalam bilan yozdi. Ma’nosi yaqin fe’llarni almashtirib ishlatsa bo‘ladi: gapirmoq – so‘zlamoq, adashmoq – yanglishmoq, tushunmoq – anglamoq.
| So‘roq | Birikma |
|---|---|
| nimani chizdi? | rasmni chizdi |
| qayerda o‘ynadi? | bog‘da o‘ynadi |
| kimga yozdi? | do‘stiga yozdi |
Qaysi guruhga kiradi?
❓ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola o‘rtog‘idan ish haqida so‘radi: nimani, qayerda, kim bilan. Javoblar vazifani aniq qildi.
Kim ishlatadi
Maslahatchilar, ustalar
Bugun sinab ko‘ring
Birov nima qilganini aytsa, qayerda yoki nimani qilganini ham so‘rab bilib oling.
Namunalar
Ali rasmni chizdi. – nimani chizdi? – rasmni chizdi.
Biz bog‘da o‘ynadik. – qayerda o‘ynadik? – bog‘da.
Sinfda faoliyat
«Fe’l va do‘sti»: o‘qituvchi fe’l aytadi (o‘qimoq), bolalar u bilan birikma tuzadi: kitobni o‘qimoq, maktabda o‘qimoq.
Mashq
1
Fe’lga savol bering va bog‘langan so‘zni toping: Dilnoza gul ekdi.
nimani ekdi? – gul
2
Yaqin ma’noli fe’l toping: gapirmoq.
so‘zlamoq
3
«Bordi» bilan birikma tuzing.
Masalan: maktabga bordi.