90
Berilgan fe’llarni ma’nolariga ko‘ra guruhlab yozish
Darslik: 4-qism, 40–42-betlar
MaqsadFe’llarni zamoniga ko‘ra guruhlash: o‘tgan, hozirgi, kelasi zamon; tuslanish bilan tanishish.
Yangi so‘zlar
zamon · tenseo‘tgan zamon · past tensehozirgi zamon · present tensekelasi zamon · future tense
Tushuntirish
Fe’l ishning qachon bajarilishini bildiradi. O‘tgan zamon: -di, -gan qo‘shimchalari bilan: yozdi, yozgan. Hozirgi zamon: -yapti: yozyapti. Kelasi zamon: -moqchi: yozmoqchi. Shaxs-son qo‘shimchalari fe’lni tuslaydi (tuslanish): kuldim, kulding, kuldi; kuldik, kuldingiz, kuldilar. Fe’lni shaxs va songa qarab o‘zgartirish – tuslanish deyiladi.
| Zamon | Qo‘shimcha | Misol |
|---|---|---|
| o‘tgan | -di, -gan | yozdi, yozgan |
| hozirgi | -yapti | yozyapti |
| kelasi | -moqchi | yozmoqchi |
men o‘qiyapman
o‘zak + (-ma) + -yap + shaxs qo‘shimchasi (undosh bilan tugasa -a-)
⏰ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola o‘qituvchiga: «Gulni ekdim, hozir suv quyyapman, ertaga yana quymoqchiman», dedi. O‘qituvchi ish qayerga yetganini tushundi.
Kim ishlatadi
Quruvchilar, shifokorlar
Bugun sinab ko‘ring
Bugungi kuningizdan o‘tgan, hozirgi va kelgusi ishni bittadan ayting.
Namunalar
O‘qidi – o‘tgan; o‘qiyapti – hozirgi; o‘qimoqchi – kelasi.
Men kuldim, sen kulding, u kuldi. Biz kuldik, siz kuldingiz, ular kuldilar.
Sinfda faoliyat
«Zamon jadvali»: bolalar kartochkadagi fe’llarni uch ustunga joylashtiradi: o‘tgan, hozirgi, kelasi.
Mashq
1
Zamonini ayting: chizdi, chizyapti, chizmoqchi.
o‘tgan, hozirgi, kelasi
2
Tuslang (o‘tgan zamon, 1-shaxs birlik): bordi.
bordim
3
«Kuldi» ni ko‘plikda 3-shaxsda yozing.
kuldilar