ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Jo‘nalish va o‘rin-payt kelishigi

Darslar 34–36 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
35

O‘rin-payt kelishigi (1)

Darslik: 2-qism, 39–42-betlar
MaqsadO‘rin-payt kelishigini (-da) bilish va uning so‘roqlarini aniqlash.
Yangi so‘zlar
o‘rin-payt kelishigi · locative caseo‘rin · placepayt · timekuz · autumn
Tushuntirish

O‘rin-payt kelishigining qo‘shimchasi -da; bu kelishikdagi otga Kimda? Nimada? Qayerda? deb so‘roq beriladi. U harakat bajarilgan o‘rin yoki paytni bildiradi: bog‘da o‘ynadi (o‘rin), bahorda gullaydi (payt). O‘rin-payt kelishigidagi ot, asosan, fe’lga bog‘lanib keladi. -da k va q dan keyin ham o‘zgarmaydi: yurakda, qishloqda.

SavolQo‘shimchaMisol
Kimda?-daopamda
Nimada?-dasumkada
Qayerda?-da (o‘rin)hovlida
Qachon?-da (payt)qishda
qalamo‘zak-dakelishikqalamda

qalamda = qalam + da

O‘rin-payt kelishigi: kimda? nimada?

Tartib: o‘zak + ko‘plik + egalik + kelishik

📍 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola o‘rtog‘iga qayerda turganini aytdi. O‘rtog‘i uni darrov topib oldi.

Kim ishlatadi

Haydovchilar, yo‘l ko‘rsatuvchilar

Bugun sinab ko‘ring

Turgan joyingizni so‘z bilan aniq tasvirlab ayting.

Namunalar
Kimda? – opamda. Nimada? – sumkada. Qayerda? – bog‘da, qishloqda.
Kuzda barglar sarg‘ayadi. Opamda yangi daftar bor.
Sinfda faoliyat

«Qayerda, qachon?»: o‘qituvchi fe’l aytadi (o‘ynadi, o‘qidi), bolalar o‘rin yoki payt bildiruvchi so‘z qo‘shadi: «bog‘da o‘ynadi».

Mashq
1
O‘rin-payt kelishigiga qo‘ying: maktab, qishloq, bahor.
2
O‘rin-payt kelishigidagi so‘zni toping: Biz kuzda bog‘da olma terdik.
3
-da qo‘shimchasi qaysi so‘roqlarga javob beradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYugurganda nega tez nafas olamiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →