3
Unli tovushlar va harflar
Darslik: 1-qism, 12–16-betlar
MaqsadUnli tovush va harflarni bilish; aytilishi va yozilishi farq qiladigan unlilar.
Yangi so‘zlar
unli tovush · vowel soundbo‘g‘in · syllabletalaffuz · pronunciationaytilishi · how it is said
Tushuntirish
Unli tovushlar og‘iz bo‘shlig‘ida to‘siqqa uchramay, ovoz bilan talaffuz qilinadi. Unli harflar oltita: a, o, u, e, i, o‘. Unlisiz so‘z hosil bo‘lmaydi, bo‘g‘in ham unli bilan hosil bo‘ladi. Ba’zi so‘zlarda unlining aytilishi yozilishidan farq qiladi: bulut so‘zi «bulit» kabi eshitiladi, lekin u bilan yoziladi; gilos so‘zi «gilas» kabi eshitiladi, lekin o bilan yoziladi.
Namunalar
Unli harflar: a, o, u, e, i, o‘. Masalan, «olma»: o, a — ikkita unli, ikkita bo‘g‘in (ol-ma).
Yozilishini yodda saqlang: bulut (u), gilos (o), kitob (i, o).
Sinfda faoliyat
«Unli quvish»: o‘qituvchi so‘z aytadi, bolalar so‘zdagi unlilar nechta ekanini barmoq bilan ko‘rsatadi va ularni doskaga yozadi.
Mashq
1
«Maktab» so‘zida qaysi unlilar bor? Nechta bo‘g‘in?
Unlilar: a, a (ikkita). Bo‘g‘inlar: mak-tab (2 ta).
2
Unli harflarni ayting.
a, o, u, e, i, o‘
3
«Gilos» so‘zi qanday aytiladi va qanday yoziladi?
Aytilishi: «gilas»; yozilishi: gilos.