75
Orol
Darslik: 4-qism, 68–70-betlar
MaqsadOrol muammosi haqidagi rivoyat va ma’lumotni solishtirish; ekologik mas’uliyatni his qilish.
Yangi so‘zlar
Moynoq · Moynaq (town)qirg‘oq · shoreekologik · ecologicalmas’uliyat · responsibility
Tushuntirish
Orol dengizi haqida xalq rivoyatlari ham bor. Darslikda «Orol» nomli rivoyat berilgan. Biz uni takrorlamaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. Rivoyat voqeani xalq tilida aytadi, ma’lumotli matn esa aniq faktlarni beradi. Orol dengizining qurishi katta ekologik muammo bo‘lib, Qoraqalpog‘iston aholisining hayotiga ta’sir qilgan. Moynoq shahrida qum o‘rtasida qolgan eski kemalar bu o‘zgarishning yodgorligiga aylangan.
Namunalar
«Qumdagi kemalar». Biz Moynoqqa bordik. Shahar yonida qum o‘rtasida eskirib zang bosgan kemalar turardi. Bir paytlar ular Orol dengizida suzgan, baliqchilar ularda ishlagan. Ekskursiya boshlovchisi bizga: «Dengiz ketishi bilan hayot ham o‘zgardi», — dedi. Men o‘zimga va’da berdim: suvni isrof qilmayman va boshqalarni ham o‘rgataman. Sayohatdan so‘ng Orol haqida kitoblar o‘qiy boshladim.
Rivoyat va ma’lumot: rivoyat — voqea; ma’lumot — fakt va raqam.
Sinfda faoliyat
«Suv qahramoni»: bolalar suvni tejash bo‘yicha 5 ta qoidani plakatga yozadi.
Mashq
1
Moynoqda qumda nima turardi?
Eskirgan, zang bosgan kemalar
2
Kemalar bir paytlar qayerda suzgan?
Orol dengizida
3
Boshlovchi nima dedi?
Dengiz ketishi bilan hayot ham o‘zgardi.
4
Bola o‘ziga nima va’da berdi?
Suvni isrof qilmaslikka
5
Rivoyat va ma’lumotli matn farqini ayting.
Rivoyat voqea aytadi, ma’lumotli matn fakt beradi.