28
Enajonim ertak aytadi
Darslik: 2-qism, 48–52-betlar
MaqsadErtak tuzilishini bilish (boshlanma, voqea, yakun); ertak kabi og‘zaki hikoya qilish.
Yangi so‘zlar
ertak · taleboshlanma · openingajdod · ancestorqo‘shiq · song
Tushuntirish
Ertaklar odatda «Bir bor ekan, bir yo‘q ekan» deb boshlanadi. Ularda yaxshilik yomonlik ustidan g‘alaba qiladi. Darslikda Xudoyberdi To‘xtaboyevning «Enajonim ertak aytadi» matni bor. Xudoyberdi To‘xtaboyev — «Sariq devni minib» kabi sarguzasht kitoblari bilan mashhur o‘zbek yozuvchisi. Biz uning matnini takrorlamaymiz, o‘z ertagimizni o‘qiymiz. Ertak qismlari: boshlanma, voqealar, yakun.
Namunalar
«Qorparchaning sayohati». Bir bor ekan, bir yo‘q ekan, osmonda Qorparcha degan kichkina qor yashar ekan. U yerga tushib, dunyoni ko‘rgisi kelibdi. Yo‘lda uni Shamol uchirib ketibdi, ammo Qorparcha qo‘rqmabdi. U daraxtga qo‘nib, qushchani isitibdi. Qushcha rahmat aytib, unga shirin qo‘shiq kuylabdi. Bahor kelganda Qorparcha suvga aylanib, daraxt ildiziga singibdi. Daraxt gullab, ertak shu bilan tugabdi.
Qismlar: boshlanma — «Bir bor ekan...»; voqea — sayohat; yakun — daraxt gulladi.
Sinfda faoliyat
«Ertak aytamiz»: bolalar «Bir bor ekan, bir yo‘q ekan» deb boshlab, zanjir bo‘ylab ertakni davom ettiradi.
Mashq
1
Qorparcha nimani xohladi?
Yerga tushib, dunyoni ko‘rishni
2
Shamol uni nima qildi?
Uchirib ketdi.
3
Qorparcha qushchaga qanday yordam berdi?
Uni isitdi.
4
Bahor kelganda Qorparchaga nima bo‘ldi?
Suvga aylanib, daraxt ildiziga singdi.
5
Ertak qanday so‘zlar bilan boshlanadi?
Bir bor ekan, bir yo‘q ekan