Energiyaning aylanishi
Kundalik hayotda asosan to‘rt xil energiyadan foydalanamiz: issiqlik, mexanik (harakat), elektr va yorug‘lik. Energiya hech qachon yo‘qolib ketmaydi: u bir turdan boshqasiga aylanadi yoki bir jismdan boshqasiga o‘tadi. Stol chirog‘ida elektr energiyasi yorug‘likka aylanadi. Ventilyatorda elektr — harakatga aylanadi. Avtomobilda yoqilg‘i energiyasi harakatga aylanadi. Quyosh panelida quyosh nuri elektrga aylanadi. Telefonda tovush elektrga, keyin yana tovushga aylanadi.
| Asbob | Energiya aylanishi |
|---|---|
| stol chirog‘i | elektr → yorug‘lik |
| ventilyator | elektr → harakat |
| avtomobil | yoqilg‘i → harakat |
| quyosh paneli | nur → elektr |
Qaysi guruhga kiradi?
Chapak chalsangiz, harakat tovushga aylanadi.
Chapak chaling va ovozini eshiting.
Tajriba «Energiya uzatiladi»: stol ustiga chizg‘ichni (yoki ikki karton chiziqni) egat qilib qo‘ying va unga 5 ta marmar yoki tanga qatorini tegizib joylashtiring. Chetdan bitta marmarni dumalatib uring. Nima bo‘ldi? Narigi chetdagi marmar uchib ketdi: energiya qatordan o‘tdi. Keyin «Energiya detektivlari»: 5 ta jihoz nomini aytib, qanday energiya qanday energiyaga aylanishini toping. Xavfsizlik: marmarni og‘izga olmang.