ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Energiya va elektr

Darslar 46–47 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
47

Elektr mo‘jizasi

Darslik: 2-qism, 66–68-betlar
MaqsadElektrning ikki turini (statik va elektr toki), o‘tkazgich va izolatorni bilish; elektr xavfsizligi qoidalariga rioya qilish.
Yangi so‘zlar
statik elektr · static electricityo‘tkazgich · conductorizolator · insulatorrozetka · socket
Tushuntirish

Elektrning ikki turi bor: statik (harakatsiz) va elektr toki (harakatlanuvchi). Statik elektr jismlarni bir-biriga ishqalaganda paydo bo‘ladi: shu sababli sviterni yechayotganda chirsillash eshitiladi. Elektr toki esa simlar ichida oqadigan juda mayda zarralar — elektronlar oqimi. Tokni yaxshi o‘tkazadigan narsalar (mis, temir, alyuminiy) o‘tkazgich deyiladi. Tokni o‘tkazmaydigan materiallar (rezina, plastik, shisha) izolator deyiladi. Simlarning ustki qismi izolator bilan o‘ralgan. Yalang‘och simlarga va rozetkaga hech qachon tegmang.

O‘tkazgichIzolator
misrezina
temirplastik
alyuminiyshisha
Mis sim1 / 8

Qaysi guruhga kiradi?

⚡ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sviterni yechganda ba’zan ohista chirsillagan tovush eshitiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Kattalardan so‘rang: elektr nega xavfli?

Namunalar
!Diqqat!
Yalang‘och simlarga va rozetkaga hech qachon tegmang.
Sim ichi mis, ustki qobig‘i rezina yoki plastikdan bo‘ladi.
Plastik taroqni sochga ishqalasak, u mayda qog‘oz bo‘lakchalarini tortadi.
Sinfda faoliyat

Tajriba «Statik elektr»: 1) Qog‘ozni 5 mm li mayda bo‘lakchalarga bo‘ling. Plastik taroqni 15–20 soniya quruq sochga ishqalab, bo‘lakchalarga yaqinlashtiring. Nima bo‘ldi? 2) Sharni jun mato yoki sviterga ishqalab, jo‘mrakdan ingichka oqayotgan suvga yaqinlashtiring: suv oqimi egiladi. Xavfsizlik: faqat shu tajribalarni o‘tkazing; rozetka, simlar va asboblar bilan hech qachon «tajriba» qilmang, suv oqimini sharga tegizmang.

Mashq
1
Elektrning ikki turini ayting.
2
O‘tkazgich va izolatorga 2 tadan misol keltiring.
3
Nima uchun simning ustki qismi plastik bilan o‘ralgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliChirsillagan sviterHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →