☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Yer atmosferasi va havo

Darslar 40–41 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
41

Havoning ahamiyati

Darslik: 2-qism, 49–51-betlar
MaqsadHavoning xossalarini (shaffof, hidsiz, hamma joyda bor, bosim beradi, kengayadi, tovushni o‘tkazadi) bilish va havoni asrash zarurligini tushunish.
Yangi so‘zlar
havo · airshaffof · transparentbosim · pressureiflos · dirty, polluted
Tushuntirish

Havo jonsiz tabiatning bir qismi, u hamma joyda: ko‘chada, uyda, suvda, tuproqda. Havo hamma tirik jonzotga kerak. U shaffof va rangsiz, shuning uchun ko‘rinmaydi; hidi yo‘q. Havo yengil bo‘lsa-da, Yerdagi hamma narsaga bosim o‘tkazadi — bu atmosfera bosimi. Havo tovushni o‘tkazadi, shuning uchun biz eshitamiz. Qiziganda kengayadi, soviganda siqiladi: shamol shundan paydo bo‘ladi. Zavod va transport tutuni havoni ifloslaydi, bu nafas olishni qiyinlashtiradi. Havoni toza saqlashimiz kerak.

Namunalar
Puflangan sharda havo bor — sharni qisib, havo bosimini sezamiz.
Daraxt ekish havoni tozalashga yordam beradi.
Sinfda faoliyat

Tajriba «Quruq qog‘oz»: katta shaffof idish (tog‘ora) ga suv quying. Stakanga g‘ijimlangan qog‘oz bo‘lagini tiqing (stakan tubiga). Stakanni teskari qilib, tik holda suvga botiring. Stakanni chiqarib qog‘ozni ko‘ring: u quruq! Nima uchun? Chunki stakandagi havo suvni kiritmaydi. Xavfsizlik: faqat sinmaydigan stakan ishlating, suvni to‘kib yubormang.

Mashq
1
Havoni nega ko‘ra olmaymiz?
2
Havo qizisa nima bo‘ladi?
3
Havoni ifloslantiradigan 2 ta narsani ayting.