☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Tabiat hodisalari va o‘simliklar dunyosi

Darslar 20–21 · 2 ta dars · O.E. Tigay, Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 2-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, 2023; O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 2-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, 2023
21

O‘simliklar dunyosi

Darslik: 1-qism, 72–75-betlar
MaqsadO‘simliklarning ahamiyatini (kislorod, oziq-ovqat) va turlarini (yovvoyi, madaniy, sabzavot, meva, g‘alla, manzarali) bilish; botanika va flora so‘zlarini tushunish.
Yangi so‘zlar
o‘simlik · plantildiz · rootkislorod · oxygenmadaniy o‘simlik · cultivated plant
Tushuntirish

O‘simliklar bo‘lmasa, tirik jonzotlar yashay olmaydi. Ular ildizi bilan tuproqdan suv va minerallarni so‘rib oladi, yashil barglarida quyosh nuri yordamida qand moddasini hosil qiladi va havoga kislorod chiqaradi, biz esa shu bilan nafas olamiz. Inson o‘zi ekib o‘stiradigan o‘simliklar madaniy deyiladi, o‘z-o‘zidan o‘sadiganlari — yovvoyi. Madaniy o‘simliklar sabzavot, meva, g‘alla va manzarali bo‘ladi. O‘simliklarni o‘rganadigan fan — botanika, nabotot olami esa flora deyiladi.

Namunalar
Sabzavot: kartoshka, sabzi, piyoz. Meva daraxti: olma, o‘rik, anor. G‘alla: bug‘doy, sholi, arpa.
Atirgul va lola — manzarali o‘simliklar, ular bog‘ va ko‘chalarni bezaydi.
Sinfda faoliyat

Tajriba «O‘simlik suvni qanday ichadi?»: stakanga suv quyib, 10–15 tomchi oziq-ovqat bo‘yog‘i (yoki siyoh) qo‘shing. Oq gul (yoki seldereyning poyasi) solib qo‘ying. Bir kundan keyin gul bargi (poya) bo‘yalganini ko‘rasiz: suv poya orqali ko‘tarilgan. Xavfsizlik: bo‘yoqni og‘izga olmang, ish tugagach qo‘lingizni yuving.

Mashq
1
O‘simliklar havoga nimani chiqaradi?
2
Madaniy va yovvoyi o‘simlik farqi nimada?
3
Qaysi biri g‘alla ekini: bug‘doy, karam, olma?