Veb-brauzerlar

Veb-brauzer (inglizcha browser – ko‘rib chiquvchi) – WWW dagi veb-sahifalarni yuklab, ekranda ko‘rsatadigan dastur. Birinchi brauzerni 1990-yilda Tim Berners-Li yaratgan (u WorldWideWeb deb atalgan). Hozir Google Chrome, Mozilla Firefox, Microsoft Edge, Safari, Opera kabi brauzerlar keng tarqalgan; darslikda eslatilgan Internet Explorer esa eskirgan va 2022-yilda ishdan chiqarilgan, lekin brauzerlar tuzilishi o‘xshash. Brauzerning vazifalari: sahifani manzili bo‘yicha topib ochish, ko‘rsatish, kerak bo‘lsa saqlash yoki chop etish. Oynaning asosiy qismlari: varaqlar qatori (bir oynada bir nechta sahifa), manzil satri (shu yerga sayt manzili yoziladi, so‘ng Enter bosiladi; ko‘p brauzerlarda qidiruv so‘rovi ham shu yerga yoziladi), asboblar tugmalari va sahifa ko‘rsatiladigan maydon. Tugmalar: «Orqaga» va «Oldinga» – ochilgan sahifalar bo‘ylab yurish, «Yangilash» – sahifani qaytadan yuklash, «To‘xtatish» – yuklanishni to‘xtatish (sahifa juda sekin ochilsa), «Bosh sahifa» – boshlang‘ich sahifaga qaytish. Tez-tez kerak bo‘ladigan sahifani tanlanganlarga (xatcho‘plarga) qo‘shib qo‘yish mumkin; ochilgan sahifalar ro‘yxati esa «Tarix» (jurnal)da saqlanadi. Fayl yoki ilovani yuklab olishda faqat ishonchli manbalardan foydalaning va noma’lum fayllarni kattalarsiz ochmang.