☰ Mundarija · Adabiyot

Bobur ruboiylari

Darslar 29 · 1 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
29

Bobur ruboiylari

Darslik: 168–171-betlar
MaqsadRuboiy shaklini va Bobur ruboiylarining asosiy mavzularini tushunish.
Yangi so‘zlar
ruboiy · ruboiy (quatrain)vatan sog‘inchi · longing for the homelandg‘urbat · exile, being far from homejafo · cruelty, hardship
Tushuntirish

Ruboiy – Sharq she’riyatida keng tarqalgan to‘rtlik shakli bo‘lib, aruzning muayyan vaznlarida yoziladi; fikr to‘rt misrada tugal ifodalanadi. Bobur ruboiylarida uning hayoti ko‘rinadi. Bir ruboiyda u vatandan yiroqda, g‘ariblikda hech kim shod bo‘la olmasligini aytadi. Boshqasida shoir bir lahza ham tinchlik topolmasligini, bu yurtga o‘z ixtiyori bilan kelgan bo‘lsa-da, qaytishi o‘z qo‘lida emasligini aytadi. Yana birida o‘z yurtini tashlab, Hindistonga yuz tutganidan afsuslanadi. Boshqa ruboiyda esa yaxshilikka yaxshilik, yomonlikka yomonlik qaytishi haqida hikmat bor. Ilm talabi, do‘stlarning birga bo‘lishini qadrlash kabi mavzular ham uchraydi.

Namunalar
Misol: «g‘urbat» – vatandan uzoqda bo‘lish; shu so‘z Boburning vatan sog‘inchini ifodalaydi.
Misol: «vafoga vafo, jafoga jafo» – maqolga yaqin hikmat; ruboiy qisqa va ixcham fikr beradi.
Sinfda faoliyat

«To‘rtlik»: o‘z ona yurtingiz haqida 4 misralik kichik to‘rtlik yozishga urinib ko‘ring (qofiya shart emas).

Mashq
1
Ruboiy necha misradan iborat?
2
Bobur ruboiylarida qaysi mavzu yetakchi?
3
«g‘urbat» so‘zi nimani bildiradi?
4
Nega Bobur o‘zini baxtsiz hisoblaydi?