ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Topishmoqlar

Darslar 3 · 1 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
3

Topishmoqlar

Darslik: 16–20-betlar
MaqsadTopishmoq nima ekanini bilish va uning yashirin ma’nosini topishni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
topishmoq · riddlejumboq · riddle (another name)yashirin ma’no · hidden meaningchiston · riddle (classical term)
Tushuntirish

Topishmoq – narsa yoki hodisaning belgilari yashirin tarzda tasvirlanib, javobini topish so‘raladigan kichik xalq asari. Uni topmacha, jumboq va matal ham deyishadi, mumtoz adabiyotda esa «chiston» atamasi ishlatilgan. Topishmoqda tasvir majoziy bo‘lgani uchun, javobni topish uchun belgilarni diqqat bilan solishtirish kerak. Bunday asar tafakkurni charxlaydi, kuzatuvchanlikni oshiradi. Javob ko‘pincha kundalik narsa bo‘ladi, lekin u g‘aroyib ko‘rinishda ta’riflanadi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Avtobusda ketayotgan ikki do‘st topishmoq o‘ynaydi. Biri narsa oshxonada bo‘lishini aytadi, boshqalari «ha» yoki «yo‘q» deb javob beriladigan savollar beradi. Eng yaxshi savol bir yo‘la ko‘p narsani chiqarib tashlaydi, tez orada javob topiladi.

Kim ishlatadi

Shifokorlar belgilarga qarab kasallik sababini topadi, ustalar mashina tovushidan nosozlikni aniqlaydi, viktorina yozuvchilar esa topishmoqli savollar tuzadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda g‘alati bir tovush eshitilsa, u nima bo‘lishi mumkinligini ikkita taxmin qilib yozing va qaysi belgi ularni ajratishini o‘ylang.

Namunalar
Misol: «Yozda yashil, kuzda sariq, qishda yalang» – belgilar daraxt yoki barg haqida; javob: daraxt.
Misol: topishmoqda «kechasi ko‘p ko‘zli» desak, osmondagi yulduzlarni tasvirlash mumkin – bu yashirin ma’no.
Sinfda faoliyat

«O‘zim yozdim»: juftlikda oddiy bir narsa (masalan, qalam) uchun 2–3 belgi yozing, qo‘shni juftlik javobni topadi.

Mashq
1
Topishmoqning boshqa nomlarini ayting.
2
Mumtoz adabiyotda topishmoq qanday atalgan?
3
«Ichi bo‘sh, ustida tuynuklar, ovoz chiqaradi» belgilariga mos narsani toping (javob bir so‘z).
4
Nega topishmoq javobini topish uchun belgilarni solishtirish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYulduzlar kechasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →