☰ Mundarija · Adabiyot

Adabiyot – so‘z san’ati

Darslar 1 · 1 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
1

Adabiyot – so‘z san’ati

Darslik: 3–8-betlar
MaqsadAdabiyot nima ekanini, uning qurolini va uch turini tushunish.
Yangi so‘zlar
adabiyot · literaturebadiiy so‘z · artistic wordshe’riyat · poetrynasr · prosedramaturgiya · drama (plays)
Tushuntirish

Adabiyot – so‘z san’ati: uning asosiy quroli badiiy so‘zdir. Odam o‘ylaydi, orzu qiladi va o‘ylarini boshqalarga so‘z orqali yetkazadi. Bir narsani boshqasiga o‘xshatib fikrlash – obrazli fikrlash – adabiyotning ildizi hisoblanadi. Qadim zamonlarda odamlar orzularini ertak, afsona va rivoyatlarda ifodalagan. Adabiyot uch turga bo‘linadi: she’riyat (she’rlar), nasr (hikoya, qissa, ertak kabi asarlar) va dramaturgiya (sahnada o‘ynaladigan pyesalar). Darslikda «Alpomish» kabi xalq dostonlari va yunon «Odisseya» dostoni ham tilga olinadi.

Namunalar
Misol: «Bulut – oq qo‘ylar suruvi» deyish bulutni boshqa narsaga o‘xshatish, ya’ni obrazli fikrlashdir.
Misol: ertak she’r ham, pyesa ham emas, u nasr turiga kiradi, chunki oddiy gap bilan hikoya qilinadi.
Sinfda faoliyat

«Tur topamiz»: sinf uch guruhga bo‘linadi; har guruh o‘ziga tanish 3 ta asarni yozadi va ularni she’riyat, nasr yoki dramaturgiyaga ajratadi.

Mashq
1
Adabiyotning asosiy quroli nima?
2
Adabiyot qanday uch turga bo‘linadi?
3
Quyidagilarni turga ajrating: sahnaga mo‘ljallangan pyesa, qofiyali she’r, qisqa hikoya.
4
Nega ertak va afsonalar odamlar orasida paydo bo‘lgan?