ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Adabiyot – so‘z san’ati

Darslar 1 · 1 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
1

Adabiyot – so‘z san’ati

Darslik: 3–8-betlar
MaqsadAdabiyot nima ekanini, uning qurolini va uch turini tushunish.
Yangi so‘zlar
adabiyot · literaturebadiiy so‘z · artistic wordshe’riyat · poetrynasr · prosedramaturgiya · drama (plays)
Tushuntirish

Adabiyot – so‘z san’ati: uning asosiy quroli badiiy so‘zdir. Odam o‘ylaydi, orzu qiladi va o‘ylarini boshqalarga so‘z orqali yetkazadi. Bir narsani boshqasiga o‘xshatib fikrlash – obrazli fikrlash – adabiyotning ildizi hisoblanadi. Qadim zamonlarda odamlar orzularini ertak, afsona va rivoyatlarda ifodalagan. Adabiyot uch turga bo‘linadi: she’riyat (she’rlar), nasr (hikoya, qissa, ertak kabi asarlar) va dramaturgiya (sahnada o‘ynaladigan pyesalar). Darslikda «Alpomish» kabi xalq dostonlari va yunon «Odisseya» dostoni ham tilga olinadi.

she’rlarShe’riyathikoyaqissaertakNasrpyesaDramaturgiyaAdabiyot
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kutubxonasida bir o‘quvchi kichik sinf bolasiga tuzatilgan lampochka haqida quruq gap aytish o‘rniga qisqa hikoya to‘qiydi. Hikoyada boshlanish, kutilmagan voqea va xushxabar bor. Bola jim tinglab, yana bittasini so‘raydi.

Kim ishlatadi

O‘qituvchilar, jurnalistlar va video yoki radio uchun matn yozuvchilar tinglovchi narsani ko‘z oldiga keltirishi va his qilishi uchun so‘zdan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Xonangizdagi oddiy bir narsa (stul yoki deraza) haqida uch gapdan iborat to‘qima hikoyani o‘zingizga yoki yoningizdagi kishiga ovoz chiqarib aytib bering.

Namunalar
Misol: «Bulut – oq qo‘ylar suruvi» deyish bulutni boshqa narsaga o‘xshatish, ya’ni obrazli fikrlashdir.
Misol: ertak she’r ham, pyesa ham emas, u nasr turiga kiradi, chunki oddiy gap bilan hikoya qilinadi.
Sinfda faoliyat

«Tur topamiz»: sinf uch guruhga bo‘linadi; har guruh o‘ziga tanish 3 ta asarni yozadi va ularni she’riyat, nasr yoki dramaturgiyaga ajratadi.

Mashq
1
Adabiyotning asosiy quroli nima?
2
Adabiyot qanday uch turga bo‘linadi?
3
Quyidagilarni turga ajrating: sahnaga mo‘ljallangan pyesa, qofiyali she’r, qisqa hikoya.
4
Nega ertak va afsonalar odamlar orasida paydo bo‘lgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTarix burchagi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →