To‘g‘rilik va egrilik
«Hayrat ul-abror»ning o‘ninchi maqolatida shoir to‘g‘rilik va egrilikni tavsiflaydi. Egrilik yolg‘ondan, to‘g‘rilik haqiqatdan tug‘iladi, deydi. To‘g‘ri so‘zli odamning ishi va o‘zi ham to‘g‘ri bo‘lishi kerak. Misol sifatida bog‘bonni keltiradi: u daraxtlarni tartib bilan ekmasa, bog‘ chakalakzorga aylanadi; dehqon yerni tekislamasa, ekinlar bir xil unmaydi. Bilmasdan yolg‘on gapirib, keyin o‘z xatosini tushungan va tuzatgan odam kechiriladi, lekin yolg‘on odatga aylansa, bu og‘ir illat sanaladi. Shoir bu fikrni «Sher bilan durroj» hikoyati bilan mustahkamlaydi: odatiy yolg‘onchining rost gapiga ham ishonishmaydi.
| To‘g‘rilik | Egrilik |
|---|---|
| haqiqatdan tug‘iladi | yolg‘ondan tug‘iladi |
| so‘zi ham, ishi ham to‘g‘ri | odatiy yolg‘onchining rostiga ham ishonishmaydi |
Tadbir uchun stullarni sanagan o‘quvchi bittasi yetishmasligini ko‘radi. «Yetarli» deb yozmaydi, haqiqiy sonni yozadi. Tashkilotchilar o‘z vaqtida yana bir stul topadi.
Buxgalterlar, muhandislar va dorixonachilar haqiqiy raqamlarni yozishi shart, aks holda xatolikni tuzatib bo‘lmaydi.
Keyingi safar biror narsani (kitoblar yoki piyolalar) sanaganingizda haqiqiy sonni ayting va kutilgan son bilan mos kelishini tekshiring.
Munozara: «Hamma vaqt to‘g‘ri gapirish qiyinmi?» – 2 dalil va 1 misol bilan fikr bildiring.