☰ Mundarija · Adabiyot

Sa’diy Sheroziy va «Guliston»

Darslar 32–33 · 2 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
32

Sa’diy Sheroziy

Darslik: 180–181-betlar
MaqsadSa’diy Sheroziyning hayoti va ikki asosiy asari haqida bilib olish.
Yangi so‘zlar
shayx · sheikh, venerable teacherg‘azal · ghazal (lyric poem)sarbon · caravan leaderhikmat · wisdom
Tushuntirish

Shayx Muslihiddin Sa’diy Sheroziy – fors-tojik adabiyotining buyuk shoiri; taxallusidan ma’lum bo‘lganidek, u Shirozlik, ya’ni Erondagi mashhur shahardan. Tug‘ilgan yilini turli manbalar har xil (1184, 1189, 1203, 1210) ko‘rsatadi, shuning uchun aniq yilni aytmaymiz; u 1292-yilda vafot etgan. Sa’diy umrining yigirma yildan ortig‘ini sayohatda o‘tkazgan, musofirlik va hatto asirlik azobini ko‘rgan; ko‘rgan-bilganlarini hikoyalarga solgan. U hikmatli g‘azallar yozgan; birining «ey sarbon, ohista yur» deb boshlanishi mashhur. Asosiy asarlari – 1257-yilda yozilgan «Bo‘ston» va 1258-yilda yozilgan «Guliston». Voltyer va Gyote kabi G‘arb allomalari ham uning asarlariga murojaat qilgan.

Namunalar
Misol: Sa’diy 1292-yilda vafot etgan – tug‘ilgan yili noaniq bo‘lgani uchun umri yillarini aniq hisoblab bo‘lmaydi.
Misol: «Bo‘ston» (1257) «Guliston»dan (1258) bir yil oldin yozilgan: 1258 − 1257 = 1.
Sinfda faoliyat

«Ikki kitob»: «Bo‘ston» va «Guliston» uchun ikki ustun: yili, ma’nosi («bog‘» va «gulzor»), asosiy shakli (she’riy / aralash).

Mashq
1
Sa’diy qaysi shahardan va qachon vafot etgan?
2
Sa’diyning ikki mashhur asari qaysi?
3
Nega Sa’diyning tug‘ilgan yili aytilmaydi?
4
Sayohat shoir ijodiga qanday ta’sir qilgan?