☰ Mundarija · Adabiyot

Maqollar

Darslar 2 · 1 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
2

Maqollar

Darslik: 9–15-betlar
MaqsadMaqol nima ekanini bilish va uning ma’nosini tushuntirishni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
maqol · proverbxulosa · conclusionko‘chma ma’no · figurative meaninghikmat · wisdom
Tushuntirish

Maqol – xalq donoligini ifodalovchi, xulosa beruvchi ixcham gap. «Maqol» so‘zi arabchadan olingan bo‘lib, «so‘z» degan ma’noni bildiradi. Maqollar ko‘pincha ko‘chma ma’noda ishlatiladi: gapdagi narsa yoki hodisa aslida boshqa narsani anglatadi. Masalan, dehqonchilik haqidagi maqol umuman mehnat va natija haqida ham fikr bildirishi mumkin. Maqollar og‘izdan-og‘izga o‘tib, avloddan avlodga yetib kelgan. Gulxaniyning «Zarbulmasal» asarida 400 dan ortiq maqol ishlatilgani darslikda aytiladi.

Namunalar
Misol: «Ko‘p o‘ylab, bir gapir» turidagi maqol – shoshmasdan fikr qilishga o‘rgatadi (xulosa beradi).
Misol: «Qush uyasida ko‘rganini qiladi» turidagi maqolda gap qushlar haqida emas, tarbiya haqida – bu ko‘chma ma’no.
Sinfda faoliyat

«Maqol davomi»: o‘qituvchi bilgan maqolning boshini aytadi, o‘quvchilar davomini va ma’nosini aytadi.

Mashq
1
«Maqol» so‘zi qaysi tildan olingan va nimani anglatadi?
2
Gulxaniyning qaysi asarida 400 dan ortiq maqol bor?
3
O‘zingiz bilgan bitta maqolni yozing va ma’nosini bir jumlada izohlang.
4
Nega maqollar ko‘chma ma’noda ishlatiladi?