14
Bo‘lim yuzasidan takrorlash
Darslik: 88–92-betlar
MaqsadErtaklar bo‘limidagi asarlarni solishtirib, bilimlarni mustahkamlash.
Yangi so‘zlar
janr · genreertak · folk taleertak-doston · tale in verseibrat · lesson, moral
Tushuntirish
Bo‘limda uch asar o‘rganildi. «Uch og‘a-ini botirlar» – o‘zbek xalq ertagi; muallifi yo‘q, chunki u og‘izdan-og‘izga o‘tgan. «Oygul bilan Baxtiyor» – Hamid Olimjon xalq ertagi asosida yozgan ertak-doston, ya’ni she’riy asar. «Botir tikuvchi» – nemis xalq ertagi, uni aka-uka Grimmlar to‘plab, qayta ishlagan. Uchala asarda ham yaxshilik yomonlik ustidan g‘alaba qiladi, ammo yakunlari farq qiladi: botirlar mehnat hayotini tanlaydi, Oygul va Baxtiyor zolim xonni yengib xalqni ozod qiladi, tikuvchi esa kamarini devorga osib, kasbiga qaytadi. Yaxshi javob berish uchun janr, muallif, qahramon va yakunni ajrata bilish kerak.
Namunalar
Misol: «Uch og‘a-ini botirlar» – janri ertak; muallifi – xalq; qahramon – uch botir; yakuni – mehnat hayoti.
Misol: ortiqcha so‘zni topish: «Darxon, Tarlon, Oygul, Gans» – Gans boshqa ertakdan.
Sinfda faoliyat
Jadval o‘yini: uch ustunli jadvalni (janr, muallif, yakun) to‘ldiring va uch asarning umumiy tomonini bir jumlada yozing.
Mashq
1
Qaysi asar ertak-doston deb ataladi?
«Oygul bilan Baxtiyor».
2
«Botir tikuvchi»ni kimlar to‘plab qayta ishlagan?
Aka-uka Grimmlar.
3
«Tarlon, Darxon, Oygul, vazir» qatoridagi mos ertakni ayting.
«Oygul bilan Baxtiyor» (vazir – «Uch og‘a-ini botirlar»dan).
4
Uch ertakning umumiy g‘oyasi nima va nega?
Yaxshilik g‘alaba qiladi, chunki qahramonlar halol, mard va topqir.