41
«O‘zbekiston» qasidasi
Darslik: 224–237-betlar
Maqsad«O‘zbekiston» qasidasining mazmuni, tuzilishi va g‘oyasini tushunish.
Yangi so‘zlar
qasida · qasida (poem of praise)band · stanzatakror (radif) · refrainmadh · praise
Tushuntirish
«O‘zbekiston» – Abdulla Oripovning 1968-yilda yozilgan mashhur she’ri bo‘lib, darslikda qasida deb ataladi. Qasida – biror narsa yoki kishini ulug‘lovchi she’r. Asar o‘nta misrali o‘n to‘rt banddan iborat, ya’ni jami 140 misra. Har bandning oxirida «O‘zbekiston – Vatanim manim!» degan takror keladi. Shoir yurt ulug‘ligini uning tabiati bilan birga buyuk farzandlari – Navoiy, Ulug‘bek, Beruniy, Hamid Olimjon, G‘afur G‘ulom va boshqalar orqali ko‘rsatadi. Darslikdagi izohga ko‘ra, she’r yozilgan yillarda o‘zbek xalqi va uning nomi haqida erkin yozish oson bo‘lmagan, shu sababli takroriy misra jasorat bilan aytilgan.
Namunalar
Misol: 14 × 10 = 140 – shuncha misra bor.
Misol: har bandda takror – musiqadagi naqarot kabi, g‘oyani o‘quvchi yodiga muhrlaydi.
Sinfda faoliyat
Qasidani qismlarga bo‘lib, ikki guruh navbat bilan ifodali o‘qisin; takrorni hamma birga aytsin.
Mashq
1
«O‘zbekiston» qasidasi nechta banddan iborat?
O‘n to‘rtta.
2
Har band oxirida qanday takror keladi?
«O‘zbekiston – Vatanim manim!»
3
Shoir yurt ulug‘ligini nimalar orqali ko‘rsatadi?
Tabiat va buyuk allomalar, shoirlar orqali.
4
Takror she’rga qanday ta’sir qiladi?
G‘oyani kuchaytiradi va yod olishni osonlashtiradi.