46
Bilimingizni mustahkamlang (2-qism)
Darslik: 2-qism, 72–88-betlar
Maqsad2-qism bo‘yicha bilimlarni tekshirish: kelishiklar va ot yasovchi qo‘shimchalar.
Yangi so‘zlar
kelishik · caseso‘roq · questionqo‘shimcha · suffixtahlil · analysis
Tushuntirish
Takrorlaymiz: otlarda oltita kelishik bor – bosh, qaratqich (-ning), tushum (-ni), jo‘nalish (-ga, -ka, -qa), o‘rin-payt (-da), chiqish (-dan). Ularning so‘roqlari: Kim? Kimning? Kimni? Kimga? Kimda? Kimdan? Ot yasovchi qo‘shimchalar: -chi, -zor, -dosh, -kor, -loq (va -k, -q). Savollarga yozma javob bering va namunaviy tahlil qiling.
| Kelishik | Savol | Qo‘shimcha |
|---|---|---|
| bosh | Kim? Nima? Qayer? | — |
| qaratqich | Kimning? | -ning |
| tushum | Kimni? | -ni |
| jo‘nalish | Kimga? | -ga, -ka, -qa |
| o‘rin-payt | Kimda? | -da |
| chiqish | Kimdan? | -dan |
Qaysi guruhga kiradi?
🎓 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola chorakda o‘rgangan narsalarini o‘rtog‘iga bir-bir aytib berdi. Tushuntirganda o‘zi ham yaxshiroq eslab qoldi.
Kim ishlatadi
O‘qituvchilar, murabbiylar
Bugun sinab ko‘ring
Bugun o‘rgangan bitta narsangizni ikki gap bilan kimgadir tushuntiring.
Namunalar
Test: «Bog‘da olma pishdi» – bog‘da: o‘rin-payt kelishigi (Qayerda?).
Tahlil: sinfdoshlarimizga – sinf (asos), -dosh (ot yasovchi), -lar (ko‘plik), -imiz (egalik), -ga (jo‘nalish kelishigi).
Sinfda faoliyat
«Bilimdonlar bellashuvi»: ikki jamoa navbat bilan savol beradi va javob beradi (kelishik nomi, so‘roq, qo‘shimcha). To‘g‘ri javob uchun ochko beriladi.
Mashq
1
Kelishiklarni va qo‘shimchalarini ketma-ket ayting.
Bosh (–), qaratqich (-ning), tushum (-ni), jo‘nalish (-ga), o‘rin-payt (-da), chiqish (-dan).
2
Kelishikni aniqlang: Dilnoza o‘rtog‘iga xatni yubordi.
Dilnoza – bosh; o‘rtog‘iga – jo‘nalish; xatni – tushum
3
Tahlil qiling: baliqchilarning.
baliq – asos; -chi – ot yasovchi; -lar – ko‘plik; -ning – qaratqich kelishigi