ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Ilm-fan islohotlari

Darslar 12 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
12

O‘zbekistonda ilm-fan

Darslik: 81–84-betlar
MaqsadIlm-fan sohasidagi islohotlarni (Oliy attestatsiya komissiyasi, Fanlar akademiyasi, innovatsiya, ilmiy darajalar) va ularning xronologiyasini bayon etish.
Yangi so‘zlar
innovatsiya · innovation: a new idea, invention or technology put into practiceFanlar akademiyasi · Academy of Sciences, the country’s leading research bodyattestatsiya · attestation: official assessment and confirmation of scientific qualificationintegratsiya · integration: bringing separate parts, such as science and education, closer together
Tushuntirish

Mustaqillikdan keyin ilm-fanni davlat yo‘li bilan qo‘llab-quvvatlash va ilmiy kadrlar tayyorlashni tartibga solish zarur bo‘ldi: 1992-yil martda Oliy attestatsiya komissiyasi (OAK) tuzildi, 1992-yil iyulda ilm-fanni qo‘llab-quvvatlash va innovatsiya faoliyatini rivojlantirish farmoni chiqdi. 1997-yilda Xorazm Ma’mun akademiyasi Fanlar akademiyasining mintaqaviy bo‘linmasi sifatida qayta tiklandi, 2006-yilda fan va texnologiyalar rivojini muvofiqlashtiruvchi qo‘mita tuzildi, 2008-yildan Toshkentda innovatsion g‘oyalar, texnologiyalar va loyihalar yarmarkasi o‘tkaziladi. 2012-yildan Fanlar akademiyasining ayrim institutlari oliy o‘quv yurtlariga o‘tkazilib, fan va ta’lim integratsiyasi kuchaytirildi; 2017-yilda esa akademiya faoliyati qayta ko‘rib chiqilib, ayrim institutlar uning tarkibiga qaytarildi va 22 yillik tanaffusdan so‘ng yangi haqiqiy a’zolar tasdiqlandi. Ilmiy darajalar tizimi 2017-yildan falsafa doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ikki bosqichiga o‘tkazildi; 2017-yilda Innovatsion rivojlanish vazirligi tuzilgan, 2022-yil oxirida esa uning vazifalari Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligiga o‘tkazilgan, 2019-yilda esa «Ilm-fan va ilmiy faoliyat to‘g‘risida»gi qonun qabul qilingan.

1992OAK; ilm-fan farmoni1997Xorazm Ma’mun akademiyasi2006Fan va texnologiyalar qo‘mitasi2008Innovatsion g‘oyalar yarmarkasi2012Fan va ta’lim integratsiyasi2017PhD va DSc; akademiya qayta ko‘rildi2019Ilm-fan qonuni
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfda ikki xil qog‘oz samolyotni sinab ko‘rishdi. Har birini beshtadan uloqtirib, uchish masofasini yozishdi va o‘rtachasini solishtirishdi. Shunda qaysi biri yaxshi uchishi taxmin emas, o‘lchangan natija bo‘yicha aniqlandi.

Kim ishlatadi

Tadqiqotchilar va laboratoriya xodimlari tajribalarni qayd etadi, agronomlar urug‘ va o‘g‘itlarni sinaydi, muhandislar mahsulotni sotuvga chiqarishdan oldin tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Oddiy ishni ikki usulda (masalan, qog‘ozni ikki xil buklab) beshtadan marta sinab, natijalarni yozing.

Namunalar
Misol: innovatsion yarmarkada olim yangi sug‘orish uskunasi loyihasini taqdim etadi, fermer xo‘jaligi bilan shartnoma tuzadi va ixtiro amaliyotga joriy bo‘ladi.
Misol: fan va ta’lim integratsiyasi — institut oliy o‘quv yurti tarkibiga o‘tadi, talabalar laboratoriyada tadqiqotda qatnashadi.
Sinfda faoliyat

Ixtiro taqdimoti: guruhlar maktab yoki mahalla muammosini hal qiladigan oddiy innovatsion g‘oya (masalan, suvni tejash) o‘ylab topib, uni bir daqiqada «yarmarka» tarzida taqdim etadi.

Mashq
1
Oliy attestatsiya komissiyasi qachon tashkil etilgan va nima bilan shug‘ullanadi?
2
Nima uchun fan va ta’lim integratsiyasi muhim, deb hisoblanadi?
3
2017-yildan ilmiy darajalar tizimi qanday o‘zgardi?
4
Toshkentda innovatsion g‘oyalar yarmarkasi qaysi yildan o‘tkaziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAzizning bahorgi to‘garaklariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →