☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

BMT, YuNESKO va mintaqaviy masalalar

Darslar 21 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
21

O‘zbekistonning Birlashgan Millatlar Tashkiloti doirasidagi faoliyati va tinchlikparvar tashqi siyosati

Darslik: 129–135-betlar
MaqsadO‘zbekistonning BMT, YuNESKO va boshqa xalqaro tashkilotlardagi ishtirokini va Afg‘oniston hamda Orol masalalaridagi yondashuvini bayon etish.
Yangi so‘zlar
Birlashgan Millatlar Tashkiloti · United Nations: a world organisation of states, today with 193 membersYuNESKO · UNESCO: the UN agency for education, science and cultureJahon merosi obyekti · World Heritage site: a place of outstanding universal value on UNESCO’s listtrast fondi · trust fund: money held and managed for an agreed purpose
Tushuntirish

O‘zbekiston Birlashgan Millatlar Tashkilotiga 1992-yil 2-martda a’zo bo‘ldi; 1993-yil 28-sentabrda uning vakili BMT Bosh Assambleyasida nutq so‘zlab, mamlakatning tashqi siyosat qarashlarini bayon etdi. 1993-yilda Toshkentda BMT vakolatxonasi ochildi, o‘sha yili 29-oktabrda YuNESKOga a’zo bo‘lindi. YuNESKOning Jahon merosi ro‘yxatiga Xiva Ichan qal’asi (1990), Buxoro tarixiy markazi (1993), Shahrisabz (2000) va Samarqand — madaniyatlar chorrahasi (2001) kiritilgan; keyinroq tabiiy va Ipak yo‘li bilan bog‘liq obyektlar (masalan, 2016-yilda G‘arbiy Tyan-Shan) ham qo‘shilgan. Afg‘oniston masalasida 1997-yilda «6+2» guruhi tuzildi va 1999-yilda Toshkentda xalqaro konferensiya o‘tdi; O‘zbekiston nizoni harbiy emas, siyosiy yo‘l bilan hal etishni yoqlab keladi, 2010-yilda esa O‘zbekiston Afg‘onistonda Hayraton–Mozori Sharif temir yo‘lini qurib bitkazdi va bu tinch iqtisodiy aloqalarga xizmat qildi. Orol bo‘yicha 1993-yilda Xalqaro Orol dengizini qutqarish jamg‘armasi (IFAS) tuzilgan, 2018-yilda esa BMT qoshida Orol bo‘yi mintaqasi uchun trast fondi tashkil etilgan. 2017-yil 19-sentabrda davlat rahbari BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida nutq so‘zladi, 2018-yilda esa ma’rifat va diniy bag‘rikenglik haqidagi rezolyutsiya qabul qilindi.

Namunalar
Misol: Buxoro 1993-yilda, Samarqand 2001-yilda Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan; Xiva Ichan qal’asi esa ulardan oldin, 1990-yilda kiritilgan.
Misol: 1999-yilda Toshkentda Afg‘oniston masalasiga bag‘ishlangan konferensiya o‘tgan — bu O‘zbekistonning xalqaro muloqot maydoni sifatida ishtirokiga misol.
Sinfda faoliyat

Jahon merosi xaritasi: xaritada to‘rtta obyektni belgilab, har birining ro‘yxatga kiritilgan yilini yozing.

Mashq
1
O‘zbekiston BMTga qachon a’zo bo‘lgan?
2
Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan to‘rtta tarixiy shahar obyektini yillari bilan ayting.
3
IFAS qachon tuzilgan va nima maqsadda?
4
Nega Afg‘oniston barqarorligi O‘zbekiston uchun muhim?