☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Millatlararo va dinlararo munosabatlar

Darslar 8–9 · 2 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
8

O‘zbekistonda millatlararo munosabatlar va bag‘rikenglik

Darslik: 61–64-betlar
MaqsadMillatlararo totuvlikni ta’minlovchi huquqiy asoslar, milliy-madaniy markazlar va til siyosatini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
millatlararo totuvlik · interethnic harmony: peaceful, equal and respectful coexistence of different nationalitiesbag‘rikenglik · tolerance: respect for other people’s views, customs and beliefsmilliy-madaniy markaz · national cultural centre: an association preserving a nationality’s language and traditionsDavlat tili · state language: the language used officially in state bodies
Tushuntirish

O‘zbekistonda 130 dan ortiq millat va elat vakillari yashaydi; Konstitutsiyaga ko‘ra O‘zbekiston xalqini millatidan qat’i nazar, uning fuqarolari tashkil etadi va barcha millatlarning tili, urf-odatlari hurmat qilinadi. Davlat tili — o‘zbek tili: tegishli qonun 1989-yil 21-oktabrda qabul qilingan, shu bois bu kun til bayrami sifatida nishonlanadi; shu bilan birga boshqa tillarda ta’lim, nashr va ko‘rsatuvlar ham saqlanadi (o‘zbek va qoraqalpoq tillaridan tashqari rus, qozoq, tojik, turkman, qirg‘iz tillarida maktablar bor). Milliy-madaniy markazlarning ilk guruhi 1989-yilda tuzilgan, 1992-yilda ularni muvofiqlashtiruvchi Respublika Baynalmilal madaniyat markazi ochilgan; 2017-yil 19-maydagi farmonga ko‘ra uning negizida Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan do‘stlik aloqalari qo‘mitasi tuzildi. Navro‘z 1991-yildan 21-mart kuni umumxalq bayrami sifatida nishonlanadi, YuNESKO esa 1995-yilda Bag‘rikenglik tamoyillari deklaratsiyasini qabul qilgan, BMT 16-noyabrni Xalqaro bag‘rikenglik kuni deb belgilagan. Tarixda ko‘plab xalq vakillari, jumladan 1937-yilda ko‘chirilgan koreyslar va urush yillarida evakuatsiya qilinganlar bu yerda yashab qolgan; ularning avlodlari bugun O‘zbekiston fuqarolari.

Namunalar
Misol: bir shaharda rus tilidagi maktab, tojik tilidagi sinf va o‘zbek tilidagi litsey yonma-yon ishlashi ta’lim tillarining xilma-xilligini ko‘rsatadi.
Misol: koreys, tatar yoki uyg‘ur madaniy markazi o‘z bayramini (masalan, Sayil) ochiq tadbir sifatida o‘tkazadi va unga boshqa millat vakillari ham taklif qilinadi.
Sinfda faoliyat

«Madaniyat kuni» tayyorlash: guruhlar turli xalq bayrami yoki taomi haqida qisqa ma’lumot yozadi va sinfda taqdim etadi; har bir guruh boshqa guruhdan bitta narsani o‘rganganini aytadi.

Mashq
1
Konstitutsiyaga ko‘ra O‘zbekiston xalqini kimlar tashkil etadi?
2
Davlat tili to‘g‘risidagi qonun qachon qabul qilingan?
3
Nima uchun milliy-madaniy markazlar millatlararo totuvlik uchun foydali?
4
Qaysi sana Xalqaro bag‘rikenglik kuni sifatida nishonlanadi?