ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Millatlararo va dinlararo munosabatlar

Darslar 8–9 · 2 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
8

O‘zbekistonda millatlararo munosabatlar va bag‘rikenglik

Darslik: 61–64-betlar
MaqsadMillatlararo totuvlikni ta’minlovchi huquqiy asoslar, milliy-madaniy markazlar va til siyosatini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
millatlararo totuvlik · interethnic harmony: peaceful, equal and respectful coexistence of different nationalitiesbag‘rikenglik · tolerance: respect for other people’s views, customs and beliefsmilliy-madaniy markaz · national cultural centre: an association preserving a nationality’s language and traditionsDavlat tili · state language: the language used officially in state bodies
Tushuntirish

O‘zbekistonda 130 dan ortiq millat va elat vakillari yashaydi; Konstitutsiyaga ko‘ra O‘zbekiston xalqini millatidan qat’i nazar, uning fuqarolari tashkil etadi va barcha millatlarning tili, urf-odatlari hurmat qilinadi. Davlat tili — o‘zbek tili: tegishli qonun 1989-yil 21-oktabrda qabul qilingan, shu bois bu kun til bayrami sifatida nishonlanadi; shu bilan birga boshqa tillarda ta’lim, nashr va ko‘rsatuvlar ham saqlanadi (o‘zbek va qoraqalpoq tillaridan tashqari rus, qozoq, tojik, turkman, qirg‘iz tillarida maktablar bor). Milliy-madaniy markazlarning ilk guruhi 1989-yilda tuzilgan, 1992-yilda ularni muvofiqlashtiruvchi Respublika Baynalmilal madaniyat markazi ochilgan; 2017-yil 19-maydagi farmonga ko‘ra uning negizida Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan do‘stlik aloqalari qo‘mitasi tuzildi. Navro‘z 1991-yildan 21-mart kuni umumxalq bayrami sifatida nishonlanadi, YuNESKO esa 1995-yilda Bag‘rikenglik tamoyillari deklaratsiyasini qabul qilgan, BMT 16-noyabrni Xalqaro bag‘rikenglik kuni deb belgilagan. Tarixda ko‘plab xalq vakillari, jumladan 1937-yilda ko‘chirilgan koreyslar va urush yillarida evakuatsiya qilinganlar bu yerda yashab qolgan; ularning avlodlari bugun O‘zbekiston fuqarolari.

Maktablarda ta’lim tillari
O‘zbek (davlat tili)
Qoraqalpoq
Rus
Qozoq
Tojik
Turkman
Qirg‘iz
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfda turli tillarda gaplashadigan o‘quvchilar bor edi. Ular har birining tilida «salom» va «rahmat» so‘zlarini o‘rganib, tanaffusda ishlata boshladi. Sinfda iliqroq muhit paydo bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar va til o‘qituvchilari tillarni bog‘laydi, mijozlarga xizmat ko‘rsatuvchilar turli tilda so‘zlashuvchilar bilan muloqot qiladi, festival tashkilotchilari tadbirni hamma uchun tushunarli qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Xohlasangiz, o‘zingiznikidan boshqa tilda bitta salomlashuvni o‘rgatishga tayyor odamdan o‘rganing va uni xushmuomalalik bilan ishlating.

Namunalar
Misol: bir shaharda rus tilidagi maktab, tojik tilidagi sinf va o‘zbek tilidagi litsey yonma-yon ishlashi ta’lim tillarining xilma-xilligini ko‘rsatadi.
Misol: koreys, tatar yoki uyg‘ur madaniy markazi o‘z bayramini (masalan, Sayil) ochiq tadbir sifatida o‘tkazadi va unga boshqa millat vakillari ham taklif qilinadi.
Sinfda faoliyat

«Madaniyat kuni» tayyorlash: guruhlar turli xalq bayrami yoki taomi haqida qisqa ma’lumot yozadi va sinfda taqdim etadi; har bir guruh boshqa guruhdan bitta narsani o‘rganganini aytadi.

Mashq
1
Konstitutsiyaga ko‘ra O‘zbekiston xalqini kimlar tashkil etadi?
2
Davlat tili to‘g‘risidagi qonun qachon qabul qilingan?
3
Nima uchun milliy-madaniy markazlar millatlararo totuvlik uchun foydali?
4
Qaysi sana Xalqaro bag‘rikenglik kuni sifatida nishonlanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJasurning universitet tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →