O‘zbekiston Respublikasi milliy davlatchiligining shakllanishi va rivojlanishi
Prezident lavozimi O‘zbekistonda 1990-yil 24-martda ta’sis etildi, 1991-yil 29-dekabrda esa muqobil asosda birinchi prezident saylovi bo‘ldi. Prezident muddati bir necha marta o‘zgargan: 2002-yilgi referendumdan keyin 7 yil bo‘ldi, 2011-yildagi o‘zgartirishlar uni yana 5 yilga qaytardi, 2023-yilgi yangi Konstitutsiya esa 7 yillik muddat va ikki muddatdan ortiq saylanmaslik qoidasini belgiladi. Davlat hokimiyati qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatiga bo‘lingan; parlament 1990–1994-yillarda 150 deputatli Oliy Kengash, 1995–2004-yillarda 250 deputatli bir palatali Oliy Majlis, 2005-yildan esa ikki palatali Oliy Majlis (Qonunchilik palatasi va Senat) shaklida ishladi. 2023-yil 30-aprelda referendumda qabul qilinib, 1-maydan kuchga kirgan yangi Konstitutsiyaga ko‘ra Qonunchilik palatasi 150 deputatdan (yarmi bir mandatli okruglardan, yarmi partiya ro‘yxatlari bo‘yicha saylanadi), Senat 65 a’zodan iborat; darslikdagi 100 senator haqidagi ma’lumot eskirgan. Vazirlar Mahkamasiga 1992-yil 4-yanvardan Bosh vazir boshchilik qiladi, 2008-yildan o‘lim jazosi bekor qilindi va 2017-yilda Oliy sud bilan Oliy xo‘jalik sudi birlashtirildi. Qurolli Kuchlar 1991-yil 6-sentabrda Mudofaa vazirligi tuzilishi bilan shakllana boshladi; 14-yanvar Vatan himoyachilari kuni deb belgilangan.
Maktab sport kunida bir guruh qoidalarni tuzdi, ikkinchisi o‘yinlarni tashkil qildi, hakam esa tortishuvlarni hal qildi. Hech kim uchala ishni birga qilmagani uchun o‘quvchilar natijaga ishondi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)
Sud kotiblari sud ishlarini rasmiylashtiradi, parlament apparati xodimlari qonun loyihalarini tayyorlaydi, vazirlik xodimlari qonunlarning bajarilishini ta’minlaydi.
Biror o‘yinni tanlang va yozing: qoidani kim belgilaydi, kim qo‘llaydi, tortishuvni kim hal qiladi.
Hokimiyat uchburchagi: doskaga uch tarmoqni chizing; talabalar kartochkalardagi organlar (Oliy Majlis, Vazirlar Mahkamasi, Oliy sud, Konstitutsiyaviy sud, prezident) va ularning vazifalarini mos joyga qo‘yadi.