ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Tashqi siyosatning asoslari

Darslar 17 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
17

O‘zbekiston Respublikasi tashqi siyosiy faoliyatining shakllanishi va uning ustuvor yo‘nalishlari

Darslik: 109–112-betlar
MaqsadO‘zbekistonning geosiyosiy holatini, tashqi siyosatning huquqiy asoslari va asosiy tamoyillarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
geosiyosiy holat · geopolitical position: how a country’s location shapes its international relationsdiplomatik munosabatlar · diplomatic relations: official ties between states, usually with embassiessuveren tenglik · sovereign equality: all states have equal rights under international lawharbiy-siyosiy blok · military-political bloc: an alliance of states for defence or joint action
Tushuntirish

O‘zbekiston Markaziy Osiyoning markazida joylashgan, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va Afg‘oniston bilan chegaradosh; u jahon okeaniga chiqish yo‘li yo‘q, qo‘shnilari ham okeanga chiqa olmaydigan («ikki karra quruqlik bilan o‘ralgan») mamlakat — shu sababli transport yo‘laklari va qo‘shnilar bilan kelishuv alohida ahamiyatga ega. Qulay tomonlari: Buyuk Ipak yo‘li an’anasi, mintaqadagi markaziy o‘rin, tabiiy resurslar va katta aholi; noqulay tomonlari: dengizdan uzoqlik, suv resurslarining cheklanganligi, Orol dengizi inqirozi va Afg‘onistondagi vaziyat. Tashqi siyosatning huquqiy asosi Konstitutsiya va 2012-yil sentabrda tasdiqlangan Tashqi siyosiy faoliyat konsepsiyasi: u Markaziy Osiyo mintaqasini hayotiy manfaatlar hududi deb ataydi va mintaqa muammolarini asosan mintaqa davlatlarining o‘zi hal qilishi kerakligini ta’kidlaydi. Asosiy tamoyillar: davlatlarning suveren tengligi, chegaralar daxlsizligi, ichki ishlarga aralashmaslik, nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish, kuch ishlatmaslik, inson huquqlarini hurmat qilish va xalqaro huquq normalarining ustuvorligi. 2012-yilgi konsepsiyada harbiy-siyosiy bloklarda ishtirok etmaslik, o‘z hududida xorijiy harbiy bazalarga yo‘l qo‘ymaslik va Qurolli Kuchlarni xorijdagi tinchlikparvarlik operatsiyalariga yubormaslik qoidalari yozilgan edi; darslikka ko‘ra 2018-yilga kelib 130 dan ortiq davlat bilan diplomatik munosabatlar o‘rnatilgan.

ToshkentO‘zbekistonQozog‘istonXitoyRossiyaEronTurkmanistonAfg‘onistonTojikistonPokistonIroqTurkiya
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sayohatini rejalashtirgan o‘quvchi maktab, yo‘llar, daryo va qo‘shni shaharlarning joylashuvini chizdi. Qaysi yo‘nalishlar mumkinligini va qaysilari uzoq ekanini chizmadan ko‘rdi. Shu asosda qulay marshrutni tanladi.

Kim ishlatadi

Diplomatlar va savdo xodimlari qo‘shnilar va yo‘llarning joylashuvini hisobga oladi, logistika menejerlari yuk marshrutini tanlaydi, geograflar va xaritachilar hududlarni tasvirlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Mahallangizning oddiy xaritasini chizing: asosiy yo‘llar, tez-tez boradigan joylar, bitta uzoq va bitta yaqin yo‘l.

Namunalar
Misol: Qozog‘iston orqali Rossiya portlariga, Turkmaniston va Eron orqali dengizga chiqadigan yo‘laklar O‘zbekiston eksporti uchun muhim, chunki mamlakatning o‘zi dengizdan uzoq.
Misol: qo‘shni davlat bilan chegara shartnomasi imzolanishi chegaralar daxlsizligi tamoyilining amaliy ifodasi hisoblanadi.
Sinfda faoliyat

Geosiyosiy tarozi: guruhlar xaritada O‘zbekistonning besh qo‘shnisini belgilab, har biri bilan hamkorlik uchun bitta imkoniyat va bitta qiyinchilikni yozadi.

Mashq
1
O‘zbekiston qaysi davlatlar bilan chegaradosh?
2
Tashqi siyosat konsepsiyasi qaysi yilda tasdiqlangan va Markaziy Osiyoga qanday munosabat bildirgan?
3
Nima uchun dengizga chiqish yo‘lining yo‘qligi tashqi siyosatga ta’sir ko‘rsatadi?
4
2012-yilgi konsepsiyadagi uchta harbiy qoidani ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSinov testida taxmin qoidasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →