Darslar 10 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
10
Umumiy va o‘rta maxsus ta’lim tizimi
Darslik: 71–74-betlar
MaqsadTa’lim to‘g‘risidagi qonunlar, Kadrlar tayyorlash milliy dasturi va maktab ta’limi tuzilmasining 1992–2017-yillardagi o‘zgarishlarini xronologik bayon etish.
Yangi so‘zlar
Kadrlar tayyorlash milliy dasturi · National Programme for Personnel Training adopted in 1997uzluksiz ta’lim · continuous education: linked stages from preschool to postgraduate studyakademik litsey · academic lyceum: a secondary specialised school preparing for universitykasb-hunar kolleji · vocational college: a school giving a secondary education plus a trade
Tushuntirish
1992-yil 2-iyulda «Ta’lim to‘g‘risida»gi birinchi qonun qabul qilindi: u davlat siyosatining tamoyillarini va ta’lim bosqichlarini belgiladi. 1993-yilda lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosi joriy etish to‘g‘risidagi qonun qabul qilindi, 1996/1997-o‘quv yilidan boshlab birinchi sinflarda o‘qish lotin alifbosida olib borildi. 1997-yil 29-avgustda «Ta’lim to‘g‘risida»gi qonunning yangi tahriri va Kadrlar tayyorlash milliy dasturi qabul qilindi; dastur uch bosqichda (1997–2001, 2001–2005, 2005-yildan) amalga oshirilib, 9 yillik umumiy o‘rta ta’lim hamda undan keyingi 3 yillik akademik litsey yoki kasb-hunar kolleji tizimini joriy etdi. 2009-yildan 12 yillik majburiy ta’lim tizimi ishlagan, 2017-yildagi qaror bilan esa umumiy o‘rta ta’lim yana 11 yilga (1–11-sinflar) o‘tkazildi va akademik litsey bilan kollejlarga qabul qayta tashkil etildi. 2017-yil 30-sentabrdagi farmon bilan Maktabgacha ta’lim vazirligi tuzildi; shuningdek 1-oktabr — O‘qituvchilar va murabbiylar kuni 1997-yildan nishonlanadi. 2020-yilda yangi tahrirdagi «Ta’lim to‘g‘risida»gi qonun qabul qilindi, 2022-yil oxirida esa maktabgacha va maktab ta’limi bitta vazirlik — Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tasarrufiga birlashtirildi.
Namunalar
Misol: 1997–2009-yillar modeli — 9 yillik maktab + 3 yillik litsey/kollej; 2017-yildan modeli — 11 yillik maktab.
Misol: ta’lim qonunlarining xronologiyasi — 1992 (birinchi qonun), 1997 (yangi tahrir va milliy dastur), 2020 (yangi tahrir).
Sinfda faoliyat
Vaqt chizig‘i: sinf 1992-yildan 2020-yilgacha ta’lim tizimidagi sakkizta o‘zgarishni qog‘oz tasmaga yozib, uni sinf devoriga osadi; har bir o‘zgarish ostiga o‘z maktab tajribasidan misol yoziladi.
Mashq
1
Birinchi «Ta’lim to‘g‘risida»gi qonun qachon qabul qilingan?
1992-yil 2-iyulda.
2
Kadrlar tayyorlash milliy dasturining uch bosqichini yillari bilan ayting.
I bosqich — 1997–2001, II bosqich — 2001–2005, III bosqich — 2005-yildan keyin.
3
2017-yilda 11 yillik maktabga qaytishda ota-onalarning fikri qanday hisobga olingan?
Bitiruvchilarning ota-onalari o‘rtasida so‘rovnoma o‘tkazildi va ularning ko‘pchiligi 11 yillik maktabni yoqladi; shuningdek, xalq qabulxonalariga kelgan takliflar o‘rganildi va o‘quvchilarga 10-sinfda o‘qish yoki litsey/kollejni tanlash imkoni berildi.