ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Mustaqillikning e’lon qilinishi va Konstitutsiya

Darslar 1 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
1

O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining qo‘lga kiritilishi

Darslik: 5–10-betlar
Maqsad1990–1991-yillardagi voqealar O‘zbekiston mustaqilligiga qanday olib kelganini, Konstitutsiya va davlat ramzlarining qabul qilinish tartibini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
suverenitet · sovereignty: a state’s supreme authority over its territory and affairsdeklaratsiya · declaration: a formal statement of principles or intentionsdavlat to‘ntarishi · coup: an attempt to seize power outside the lawful procedureOliy Kengash · Supreme Council, the republic’s legislature before 1995
Tushuntirish

1990-yil 20-iyunda O‘zbekiston SSR Oliy Kengashi Mustaqillik Deklaratsiyasini qabul qildi; unda har bir xalqning o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqi tilga olingan edi. 1991-yil 19–21-avgustda Moskvada Favqulodda holat davlat komiteti (GKChP) hokimiyatni egallashga urindi, bu urinish ittifoq respublikalarining mustaqillik yo‘lidagi qadamlarini tezlashtirdi. 21-avgustda respublika rahbariyati GKChP hujjatlari O‘zbekiston hududida amal qilmasligini e’lon qildi, 25-avgustdagi farmon esa Ichki ishlar vazirligi va Davlat xavfsizligi qo‘mitasini respublika tasarrufiga o‘tkazdi. 1991-yil 31-avgustda Oliy Kengashning navbatdan tashqari sessiyasi davlat mustaqilligini e’lon qildi va «Davlat mustaqilligi asoslari to‘g‘risida»gi qonunni qabul qildi; 1-sentabr Mustaqillik kuni deb belgilandi. 1991-yil 29-dekabrda o‘tkazilgan umumxalq referendumida qatnashganlarning 98 foizdan ortig‘i mustaqillikni yoqlab ovoz berdi; shu kuni birinchi prezident saylovi ham bo‘lib o‘tdi. Yangi Konstitutsiya ustidagi ish 1990-yilda boshlanib, loyiha umumxalq muhokamasidan o‘tgach, 1992-yil 8-dekabrda qabul qilindi.

199020-iyun: Mustaqillik Deklaratsiyasi199131-avgust: mustaqillik; 29-dekabr: referendum19928-dekabr: Konstitutsiya
300020001000010002000eramizdan avvaleramizdan keyin1991 e.

1991 e. → XX asr e. · II ming yillik

Bizning kunimizdan: 35 yil oldin

Asr = 100 yil. 1-asr: 1–100-yillar. Eramizdan avvalgi yillar kamayib boradi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yangi maktab klubi avval o‘zi tuzilganini e’lon qildi, so‘ng yig‘ilishda qoidalarini tasdiqladi va faqat undan keyin nishon tayyorladi. Qadamlar tartibi yozib qo‘yilgani uchun yangi a’zolar qaysi qaror birinchi kelganini bilib oldi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Arxivchilar va tarixchilar hujjatlarni sanasi bo‘yicha joylashtiradi, huquqshunoslar tuzilish hujjatlarini tayyorlaydi, jurnalistlar voqealar xronologiyasini yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror ish (klub, o‘yin) boshlashning uchta qadamini tartib bilan yozing va tartib nima uchun muhimligini bir gapda ayting.

Namunalar
Misol: 1991-yil voqealari ketma-ketligi — 19–21-avgust (GKChP urinishi), 25-avgust (xavfsizlik idoralarini o‘tkazish farmoni), 31-avgust (mustaqillik e’loni), 1-sentabr (bayram kuni).
Misol: davlat ramzlari alohida qonunlar bilan qabul qilindi: bayroq — 1991-yil 18-noyabr, gerb — 1992-yil 2-iyul, madhiya — 1992-yil 10-dekabr (so‘zlari Abdulla Oripov, musiqasi Mutal Burhonov).
Sinfda faoliyat

Zanjir o‘yini: sinf 1990-yil iyunidan 1992-yil dekabrigacha bo‘lgan o‘nta voqeani kartochkalarga yozadi; guruhlar ularni xronologik tartibda terib, har bir o‘tishning sababini bir jumlada izohlaydi.

Mashq
1
Mustaqillik Deklaratsiyasi qachon va qaysi organ tomonidan qabul qilingan?
2
Nima uchun mustaqillik e’loni aynan 1991-yil 31-avgustda qilindi, deb o‘ylaysiz? Voqealar ketma-ketligiga tayanib javob bering.
3
Konstitutsiya loyihasining birinchi va ikkinchi variantlari nimasi bilan farq qilgan va yakuniy matn qanday tartibda qabul qilingan?
4
1992-yilgi Konstitutsiya nechta modda, bo‘lim va bobdan iborat edi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBitiruvchi yilining birinchi rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →