Fuqarolik jamiyati g‘oyasining rivojlanish tarixi
Fuqarolik jamiyati — davlatdan alohida, fuqarolarning o‘z manfaatlarini tashkilotlar, mahallalar va tashabbuslar orqali ro‘yobga chiqaradigan sohasidir. 1992-yil 4-yanvarda qabul qilingan qonun mahalliy hokimiyatni qayta tashkil etib, hokim lavozimini joriy qildi; viloyat, tuman va shaharlarda xalq deputatlari Kengashlari vakillik organi sifatida saqlanib qoldi, 2023-yildan keyin esa hokimlar Kengashga raislik qilmaydi. Mahallalar, qishloq va shaharchalarda fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarishi fuqarolar yig‘inlari orqali amalga oshiriladi; bu tizim 1999-yildagi maxsus qonun bilan mustahkamlangan. Saylovlar umumiy, teng, to‘g‘ridan-to‘g‘ri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish bilan o‘tkaziladi, ovoz berish huquqi 18 yoshdan beriladi; saylovlarni Markaziy saylov komissiyasi tashkil etadi va u 2014-yildan doimiy organ. Mustaqillik yillarida tuzilgan birinchi partiya — Xalq demokratik partiyasi 1991-yil noyabrda tuzildi, so‘ng «Vatan taraqqiyoti» (1992), «Adolat» va «Milliy tiklanish» (1995), O‘zLiDeP (2003) paydo bo‘ldi; 2008–2019-yillarda Ekologik harakat Qonunchilik palatasida 15 ta kafolatlangan o‘ringa ega edi, 2019-yildan esa Ekologik partiya boshqa partiyalar bilan teng asosda saylovda qatnashadi; saylov qoidalari 2019-yildan yagona Saylov kodeksida jamlangan.
Bir yashovchi maktab yaqinidagi yo‘l o‘tish joyi haqida o‘ylab, bu masalani qaysi organ hal qilishini aniqladi. U bitta aniq xat yozib, nusxasini o‘zida saqladi. Javob muddati ma’lum bo‘lgani uchun u kutish vaqtini bilib turdi.
Mahalla va hokimiyat xodimlari fuqaro murojaatini kerakli joyga yo‘naltiradi, saylov komissiyasi xodimlari va kuzatuvchilar ovoz berish tartibini ta’minlaydi, partiya ko‘ngillilari saylovchilarga dasturni tushuntiradi.
Maktabda yoki mahallada e’lon taxtasidagi bir xabarni o‘qing va uni kim chiqarganini hamda odamlardan nima so‘rayotganini yozing.
Mahalla yig‘ini sahnasi: guruhlar uch xil mahalliy muammo (yo‘lni ta’mirlash, yolg‘iz keksaga yordam, bog‘ qurish) bo‘yicha qaysi organga murojaat qilish kerakligini muhokama qiladi va javobini asoslaydi.