☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Markaziy Osiyo bilan hamkorlik

Darslar 18 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
18

O‘zbekistonning Markaziy Osiyo mamlakatlari bilan o‘zaro hamkorligi

Darslik: 113–119-betlar
MaqsadMarkaziy Osiyo davlatlari bilan hamkorlikning bosqichlarini va muhim kelishuvlarini bayon etish.
Yangi so‘zlar
mintaqaviy hamkorlik · regional cooperation: joint work of neighbouring states on shared problemsikki tomonlama shartnoma · bilateral treaty: an agreement between two statesstrategik sherikchilik · strategic partnership: a long-term, wide-ranging form of cooperation between statesmaslahat uchrashuvi · consultative meeting: a regular meeting of leaders to exchange views and coordinate steps
Tushuntirish

Mustaqillikdan keyin O‘zbekiston uchun eng yaqin qo‘shnilar bilan munosabatlar birinchi darajali vazifa bo‘ldi, chunki iqtisodiyot, suv, transport va xavfsizlik masalalari ularga chambarchas bog‘liq edi. 1993-yil yanvarda Toshkentda mintaqa davlatlari rahbarlarining uchrashuvi o‘tdi va Orol dengizi hamda umumiy iqtisodiy makon masalalari muhokama qilindi; keyingi yillarda ikki tomonlama shartnomalar imzolandi. Qozog‘iston bilan 1992-yilda do‘stlik shartnomasi tuzildi, 1998-yilda abadiy do‘stlik to‘g‘risidagi hujjat imzolandi, 2000-yillar boshida chegara bo‘yicha kelishuvlar bitildi, 2013-yilda esa strategik sherikchilik shartnomasi imzolandi. Tojikiston bilan munosabatlar 1992–1997-yillardagi fuqarolar urushi va chegara hamda suv masalalaridagi tafovutlar tufayli murakkab bo‘ldi; 2017–2018-yillardan boshlab savdo, transport va parvozlar tiklana bordi. Turkmaniston bilan 1996-yilda do‘stlik, hamkorlik va o‘zaro yordam shartnomasi, 2017-yil martda esa strategik sheriklik shartnomasi imzolandi. Qirg‘iziston bilan chegara masalalari bo‘yicha muzokaralar uzoq davom etdi: 2017-yilda chegaraning katta qismi, 2023-yilda esa qolgan qismi bo‘yicha shartnomalar imzolandi; 2010-yil yozida Qirg‘iziston janubidagi millatlararo to‘qnashuvlar paytida O‘zbekiston 100 mingdan ortiq qochqinni vaqtincha qabul qilgan edi; 2017-yil noyabrda Samarqandda mintaqaviy xavfsizlik va barqaror rivojlanish bo‘yicha xalqaro konferensiya o‘tkazildi, 2018-yildan esa davlat rahbarlarining mintaqaviy maslahat uchrashuvlari muntazam bo‘la boshladi.

Namunalar
Misol: Qozog‘iston bilan 1998-yildagi va 2013-yildagi hujjatlar bir xil emas — biri do‘stlikka, ikkinchisi strategik sherikchilikka bag‘ishlangan; ikkinchisi hamkorlik chuqurlashganini ko‘rsatadi.
Misol: chegara ikki tomonlama kelishuv bilan aniq belgilansa, chegara hududidagi aholi harakati va savdo osonlashadi.
Sinfda faoliyat

Hamkorlik chizig‘i: guruh 1992 dan bugungacha bo‘lgan Markaziy Osiyo hamkorligining beshta voqeasini vaqt chizig‘iga joylashtiradi.

Mashq
1
Qozog‘iston bilan 1998- va 2013-yillarda qanday hujjatlar imzolangan?
2
2017-yil noyabrda Samarqandda qanday tadbir o‘tdi?
3
Nega Tojikiston bilan munosabatlar uzoq vaqt murakkab bo‘lgan?
4
Turkmaniston bilan strategik sheriklik shartnomasi qachon imzolangan?