Darslar 4 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
4
O‘zbekistonda fuqarolik jamiyati rivojlanishining asosiy bosqichlari va istiqbollari
Darslik: 30–34-betlar
MaqsadFuqarolik jamiyati rivojlanishining 2000-yildan keyingi bosqichlarini, Harakatlar strategiyasining besh yo‘nalishini va keyingi strategiyalarni bayon etish.
Yangi so‘zlar
nodavlat notijorat tashkilot · non-governmental non-profit organisation (NGO)Harakatlar strategiyasi · Action Strategy: the 2017–2021 development programmekonsepsiya · concept: a broad system of views and aims for developing a fieldxalq qabulxonasi · people’s reception office where citizens bring requests to the authorities
Tushuntirish
2000-yillarning boshida rasmiy yo‘nalish «kuchli davlatdan — kuchli fuqarolik jamiyati sari» tamoyili bilan ifodalandi: davlat ayrim vakolatlarini jamiyat institutlariga bosqichma-bosqich o‘tkazishi nazarda tutilgan edi. 2010-yil 12-noyabrda Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisida demokratik islohotlarni chuqurlashtirish konsepsiyasi taqdim etildi; 2011-yildagi o‘zgartirishlarga ko‘ra Bosh vazir nomzodini parlamentda eng ko‘p o‘rin olgan partiya taklif qiladigan bo‘ldi (2023-yilgi Konstitutsiyaga ko‘ra esa Prezident Qonunchilik palatasidagi barcha partiya fraksiyalari bilan maslahatlashib, nomzodni palataning tasdig‘iga kiritadi). 2016-yilda Bosh vazirning virtual qabulxonasi ochildi, 2016-yil 28-dekabrdagi farmon bilan xalq qabulxonalari tashkil etildi, 2017-yil esa «Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili» deb e’lon qilindi. 2017-yil 7-fevraldagi farmon bilan 2017–2021-yillar uchun Harakatlar strategiyasi tasdiqlandi: u davlat va jamiyat qurilishini takomillashtirish, qonun ustuvorligi va sud-huquq tizimi, iqtisodiyotni rivojlantirish va liberallashtirish, ijtimoiy soha, xavfsizlik, diniy bag‘rikenglik va millatlararo totuvlik hamda tashqi siyosat degan beshta yo‘nalishni belgiladi. Keyingi bosqichlar 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Taraqqiyot strategiyasi (2022-yil 28-yanvar) va «O‘zbekiston — 2030» strategiyasi (2023-yil) bilan davom ettirildi.
Namunalar
Misol: murojaat yo‘llari — fuqaro internet orqali virtual qabulxonaga yoki xalq qabulxonasiga yozadi, murojaat tegishli idoraga yuboriladi va javob muddati belgilanadi.
Misol: strategiyalar ketma-ketligi — Harakatlar strategiyasi (2017–2021), Taraqqiyot strategiyasi (2022–2026), «O‘zbekiston — 2030» (2023-yil tasdiqlangan).
Sinfda faoliyat
Strategiya xaritasi: sinf Harakatlar strategiyasining besh yo‘nalishini besh rangli kartochkaga yozadi va har biriga bitta real hayotiy misol (maktab, mahalla, tadbirkorlik, sud, xavfsizlik) tanlaydi.
Mashq
1
Harakatlar strategiyasi qachon va qanday hujjat bilan tasdiqlangan, nechta yo‘nalishi bor?
2017-yil 7-fevraldagi Prezident farmoni bilan; beshta ustuvor yo‘nalishi bor.
2
Xalq qabulxonalari fuqarolar va davlat o‘rtasidagi munosabatda qanday rol o‘ynashi kerak?
Ular fuqarolarga murojaatni tez va to‘g‘ridan-to‘g‘ri yetkazish, muammolarni tegishli idoralarga yo‘naltirish va javobni nazorat qilish imkonini beradi.
3
Nima uchun nodavlat notijorat tashkilotlari fuqarolik jamiyatining muhim qismi hisoblanadi?
Ular fuqarolarning o‘z tashabbusi bilan, foyda ko‘zlamay, aniq ijtimoiy manfaatlar (ta’lim, ekologiya, ijtimoiy yordam) uchun ishlaydi va aholi bilan davlat o‘rtasida bog‘lovchi bo‘lib xizmat qiladi.
4
2011-yildagi o‘zgartirishlar Bosh vazir nomzodini taklif qilishning qanday tartibini belgilagan?
Nomzodni parlamentda eng ko‘p o‘rin olgan partiya (yoki teng o‘rin olgan partiyalar) taklif qiladi.