Darslar 16 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
16
O‘zbekistonda madaniyat va san’at
Darslik: 102–108-betlar
MaqsadTeatr, musiqa, tasviriy san’at, kino, adabiyot va muzey sohasidagi o‘zgarishlarni sanalar va misollar bilan bayon etish.
Yangi so‘zlar
teatr · theatre: the art of staged performance, and its buildingfestival · festival: a series of performances or contests, often held regularlyShashmaqom · Shashmaqom: the classical musical tradition of Bukhara and Central Asiamuzey · museum: an institution preserving and exhibiting objects of cultural value
Tushuntirish
Mustaqillik yillarida madaniyat sohasida yangi muassasalar ochildi va mavjudlari yangilandi: 1993-yilda «Turkiston» saroyi, 2009-yilda «O‘zbekiston» xalqaro forumlar saroyi ish boshladi, 2015-yil oktabrda esa rekonstruksiya qilingan Alisher Navoiy nomidagi katta teatr ochildi. 1997-yildan Samarqandda har ikki yilda «Sharq taronalari» xalqaro musiqa festivali o‘tkaziladi; 1998-yilda simfonik musiqa festivali ham o‘tkazildi. YuNESKOning nomoddiy madaniy meros ro‘yxatiga Shashmaqom (2008), Boysun madaniy muhiti (2008), Navro‘z (2009), askiya (2014) va o‘zbek palovi (2016) kiritilgan. Tasviriy san’atda 1997-yilda Badiiy akademiya tashkil etildi va hunarmandchilikni qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari belgilandi; kino sohasida 2004-yilda «O‘zbekkino» milliy agentligi tuzildi. Muzeylar soni darslikka ko‘ra 1991–1994-yillardagi 73 tadan 2017-yilda 450 ga yaqinlashgan; 1998-yilda muzeylar faoliyatini yaxshilash to‘g‘risida farmon chiqarilgan, 2002-yilda Qatag‘on qurbonlari xotirasi muzeyi ochilgan.
Namunalar
Misol: «Sharq taronalari» festivalida turli mamlakatlar ijrochilari qatnashadi, bu o‘zbek musiqasini jahon bilan tanishtiradi va ijrochilar o‘rtasida madaniy almashinuvni kuchaytiradi.
Misol: muzeyda bolalar va ota-onalar uchun haftaning ma’lum kunlari bepul kirish joriy etilgan, bu yoshlarning tarixga qiziqishini oshirishga qaratilgan.
Sinfda faoliyat
Madaniyat afishasi: guruhlar o‘z shahri uchun bir haftalik madaniy tadbirlar afishasini (teatr, muzey, konsert, ko‘rgazma) tuzib, har biriga bitta maqsadli tomoshabin ko‘rsatadi.
Mashq
1
«Sharq taronalari» festivali qaysi shaharda va qanday davriylikda o‘tkaziladi?
Samarqandda, har ikki yilda bir marta (1997-yildan).
2
YuNESKO ro‘yxatiga kiritilgan beshta o‘zbek nomoddiy merosini yillari bilan ayting.
Shashmaqom (2008), Boysun madaniy muhiti (2008), Navro‘z (2009), askiya (2014), o‘zbek palovi (2016).
3
Nega nomoddiy madaniy merosni asrash uchun festival va tanlovlar o‘tkaziladi?
Chunki bunday meros ijrochilar orqali avloddan avlodga o‘tadi; festivallar ijrochilarni topadi, yoshlarni jalb qiladi va an’anani jonli saqlaydi.
4
Muzeylar soni 1991–1994-yillardan 2017-yilgacha qanday o‘zgargan (darslik bo‘yicha)?