☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Rossiya, Xitoy va AQSh bilan munosabatlar

Darslar 19 · 1 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
19

O‘zbekiston Respublikasining Rossiya, Xitoy va AQSh bilan o‘zaro munosabatlari

Darslik: 120–123-betlar
MaqsadO‘zbekistonning Rossiya, Xitoy va AQSh bilan munosabatlarining asosiy bosqichlarini bayon etish.
Yangi so‘zlar
tan olish · recognition: a state’s official acceptance of another state as independentittifoqchilik shartnomasi · alliance treaty: an agreement of close political and security cooperationstrategik sherikchilik · strategic partnership: a long-term, wide-ranging form of cooperationdeklaratsiya · declaration: a formal statement of shared aims or principles
Tushuntirish

Yirik davlatlar bilan munosabatlar O‘zbekiston tashqi siyosatining muhim qismidir. Rossiya bilan 1992-yilda do‘stlik va hamkorlik shartnomasi imzolandi, 2004-yilda strategik sherikchilik haqidagi, 2005-yilda esa ittifoqchilik munosabatlari to‘g‘risidagi shartnoma tuzildi; keyingi yillarda savdo, mehnat migratsiyasi va energetika sohalarida aloqalar kengaydi. Xitoy O‘zbekistonning mustaqilligini 1991-yil 27-dekabrda tan oldi, diplomatik munosabatlar 1992-yil yanvarda o‘rnatildi, 2012-yilda strategik sheriklik o‘rnatildi, 2016-yilda esa u har tomonlama strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi, 2017-yilda esa oliy darajadagi tashriflar savdo va loyihalar hajmini oshirdi. AQSh bilan diplomatik aloqalar 1992-yilda o‘rnatilib, Toshkentda elchixona ochildi; 2002-yilda strategik sherikchilik va hamkorlik asoslari haqida deklaratsiya imzolandi. 2016-yildan keyin siyosiy muloqot, savdo va ta’lim aloqalari yana jonlandi, ammo munosabatlar turli yillarda turlicha kechgan. Darslik bunday aloqalarni teng huquqlilik va o‘zaro manfaat tamoyillari asosida deb ta’riflaydi.

Namunalar
Misol: Xitoy 1991-yil 27-dekabrda mustaqillikni tan olgan, diplomatik munosabatlar esa 1992-yil yanvarda o‘rnatilgan — tan olish va munosabat o‘rnatish ikki alohida qadam.
Misol: 2004-yilgi strategik sherikchilik va 2005-yilgi ittifoqchilik shartnomalari bir hujjat emas, ular ikki alohida yilda imzolangan.
Sinfda faoliyat

Uch vaqt chizig‘i: sinf uch guruhga bo‘linadi; har biri Rossiya, Xitoy yoki AQSh bilan aloqalar sanalarini vaqt chizig‘iga qo‘yib, qisqa taqdimot qiladi.

Mashq
1
Rossiya bilan 2004- va 2005-yillarda qanday shartnomalar imzolangan?
2
Xitoy mustaqillikni qachon tan olgan va diplomatik aloqa qachon o‘rnatilgan?
3
2002-yilda AQSh bilan qanday hujjat imzolangan?
4
Nega bir necha yirik davlat bilan aloqani saqlash O‘zbekiston uchun foydali deb hisoblanadi?