ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Mirkarim Osim va «Zulmat ichra nur»

Darslar 15–16 · 2 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
16

«Zulmat ichra nur»

Darslik: 95–109-betlar
Maqsad«Zulmat ichra nur» qissasining mazmunini va sarlavha ma’nosini tushunish.
Yangi so‘zlar
tarixiy qissa · historical novellaqissa · novellasarlavha · titleibrat · lesson
Tushuntirish

«Zulmat ichra nur» – Mirkarim Osim Navoiy tavalludining 525 yilligi arafasida, o‘tgan asrning 60-yillarida yozgan tarixiy qissa. U kichik Alisherning to‘rt–olti yoshdagi bolaligini tasvirlaydi. Kitobxon Alisherning otasi G‘iyosiddin, she’r yozadigan tog‘alari, do‘sti Husayn (keyinchalik Husayn Boyqaro) bilan tanishadi. Alisher kitob va she’rni juda erta sevib qoladi; hatto g‘azal baytlarini yoddan o‘qib beradi. Oila G‘arbiy Eronga ko‘chib ketayotganda, Taft qishlog‘idagi xonaqohda olti yoshli Alisher tarixchi Sharafiddin Ali Yazdiy bilan suhbatlashadi; qaytishda esa Yazd cho‘lida ot ustida uxlab qolib, karvondan ajralib qoladi. Sarlavhadagi «nur» – kelajakdagi ulug‘ shoirning ilm va she’riyatga intilishi, «zulmat» esa u yashagan davrning qiyinchiliklari, deb izohlash mumkin.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Uzun kitob o‘qiyotgan o‘quvchi sahifa orasiga qog‘oz parchasi qo‘yib, har bir yangi so‘zni yozib boradi. Bob oxirida avval gapdan ma’nosini taxmin qiladi, keyin o‘qituvchidan tekshiradi. Keyingi bob osonroq tuyuladi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar, muharrirlar va til o‘qituvchilari notanish so‘z ma’nosini atrofidagi so‘zlardan topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Istalgan kitobdan bir sahifa o‘qing. Bilmagan bitta so‘zingizni tanlab, birovdan so‘ramasdan oldin gapdan ma’nosini taxmin qiling.

Namunalar
Misol: kitobni saqlash tarbiyasi – otaning «bu kitobni avaylab ko‘r» deyishi bolaga kitob qadrini o‘rgatadi.
Misol: tarixiy qissada Navoiy bolaligi haqidagi ayrim tafsilotlar yozuvchining tasviri, haqiqiy va to‘qima birga keladi.
Sinfda faoliyat

Sarlavha mashqi: «Nur» va «zulmat» so‘zlariga o‘zingizning izohingizni bir jumlada yozing.

Mashq
1
Qissada Alisher necha yoshli bola sifatida tasvirlangan?
2
Qissadagi do‘sti Husayn keyinchalik kim bo‘ladi?
3
Qissa qaysi tarixiy sana arafasida yozilgan?
4
«Zulmat ichra nur» sarlavhasini o‘z so‘zingiz bilan izohlang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHashar skameykalari uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →