☰ Mundarija · Adabiyot

Mirkarim Osim va «Zulmat ichra nur»

Darslar 15–16 · 2 ta dars · S. Ahmedov, B. Qosimov, R. Qo‘chqorov, Sh. Rizayev. Adabiyot 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2020 (4-nashr)
16

«Zulmat ichra nur»

Darslik: 95–109-betlar
Maqsad«Zulmat ichra nur» qissasining mazmunini va sarlavha ma’nosini tushunish.
Yangi so‘zlar
tarixiy qissa · historical novellaqissa · novellasarlavha · titleibrat · lesson
Tushuntirish

«Zulmat ichra nur» – Mirkarim Osim Navoiy tavalludining 525 yilligi arafasida, o‘tgan asrning 60-yillarida yozgan tarixiy qissa. U kichik Alisherning to‘rt–olti yoshdagi bolaligini tasvirlaydi. Kitobxon Alisherning otasi G‘iyosiddin, she’r yozadigan tog‘alari, do‘sti Husayn (keyinchalik Husayn Boyqaro) bilan tanishadi. Alisher kitob va she’rni juda erta sevib qoladi; hatto g‘azal baytlarini yoddan o‘qib beradi. Oila G‘arbiy Eronga ko‘chib ketayotganda, Taft qishlog‘idagi xonaqohda olti yoshli Alisher tarixchi Sharafiddin Ali Yazdiy bilan suhbatlashadi; qaytishda esa Yazd cho‘lida ot ustida uxlab qolib, karvondan ajralib qoladi. Sarlavhadagi «nur» – kelajakdagi ulug‘ shoirning ilm va she’riyatga intilishi, «zulmat» esa u yashagan davrning qiyinchiliklari, deb izohlash mumkin.

Namunalar
Misol: kitobni saqlash tarbiyasi – otaning «bu kitobni avaylab ko‘r» deyishi bolaga kitob qadrini o‘rgatadi.
Misol: tarixiy qissada Navoiy bolaligi haqidagi ayrim tafsilotlar yozuvchining tasviri, haqiqiy va to‘qima birga keladi.
Sinfda faoliyat

Sarlavha mashqi: «Nur» va «zulmat» so‘zlariga o‘zingizning izohingizni bir jumlada yozing.

Mashq
1
Qissada Alisher necha yoshli bola sifatida tasvirlangan?
2
Qissadagi do‘sti Husayn keyinchalik kim bo‘ladi?
3
Qissa qaysi tarixiy sana arafasida yozilgan?
4
«Zulmat ichra nur» sarlavhasini o‘z so‘zingiz bilan izohlang.