ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Tutuq belgisi va so‘z ma’nolari

Darslar 7–9 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
9

Ma’nodosh, shakldosh va zid ma’noli so‘zlar

Darslik: 1-qism, 36–38-betlar
MaqsadMa’nodosh, shakldosh va zid ma’noli so‘zlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
ma’nodosh so‘zlar · synonymszid ma’noli so‘zlar · antonymsshakldosh so‘zlar · homonymsma’no · meaning
Tushuntirish

So‘zlar shakli va ma’nosiga ko‘ra uch xil bo‘ladi. Ma’nodosh so‘zlar har xil yoziladi, lekin ma’nosi bir xil yoki juda yaqin: yurt – vatan. Zid ma’noli so‘zlar bir-biriga qarama-qarshi bo‘ladi: issiq – sovuq. Shakldosh so‘zlar bir xil aytilib, bir xil yoziladi, ammo ma’nolari boshqa-boshqa: yoz (fasl) va yoz (yozmoq).

aqlli – donoma’nodoshoq – qorazid ma’noliot (hayvon) – ot(ism)shakldoshSo‘zlar
chiroyli – go‘zal1 / 6

Qaysi guruhga kiradi?

🧩 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdagi so‘z o‘yinida «til» so‘zini bir bola og‘izdagi til, boshqasi o‘zbek tili deb tushundi. Hamma kulib yubordi.

Kim ishlatadi

Topishmoq tuzuvchilar, shoirlar

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan bir so‘zning boshqa ma’nosi bormi, o‘ylab ko‘ring.

Namunalar
Ma’nodosh: do‘st – o‘rtoq, katta – ulkan, go‘zal – chiroyli. Zid ma’noli: keng – tor, yengil – og‘ir.
Shakldosh: ot (hayvon), ot (ism), ot (otmoq); tur (turmoq), tur (xil).
Sinfda faoliyat

«Uch savat»: doskada uchta savat chiziladi (ma’nodosh, zid ma’noli, shakldosh). Bolalar so‘z kartochkalarini mos savatga tashlaydi.

Mashq
1
Qaysi juft zid ma’noli: chiroyli – go‘zal yoki issiq – sovuq?
2
«Yoz» so‘zining ikki ma’nosini ayting.
3
Ma’nodosh toping: mitti.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chamizga nega chinor ekiladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →