☰ Mundarija · Ona tili

Tutuq belgisi va so‘z ma’nolari

Darslar 7–9 · 3 ta dars · M.E. Toirova (1-qism); D.D. Baynazarova, M.E. Toirova (2- va 4-qism); D.D. Baynazarova (3-qism). Ona tili 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
9

Ma’nodosh, shakldosh va zid ma’noli so‘zlar

Darslik: 1-qism, 36–38-betlar
MaqsadMa’nodosh, shakldosh va zid ma’noli so‘zlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
ma’nodosh so‘zlar · synonymszid ma’noli so‘zlar · antonymsshakldosh so‘zlar · homonymsma’no · meaning
Tushuntirish

So‘zlar shakli va ma’nosiga ko‘ra uch xil bo‘ladi. Ma’nodosh so‘zlar har xil yoziladi, lekin ma’nosi bir xil yoki juda yaqin: yurt – vatan. Zid ma’noli so‘zlar bir-biriga qarama-qarshi bo‘ladi: issiq – sovuq. Shakldosh so‘zlar bir xil aytilib, bir xil yoziladi, ammo ma’nolari boshqa-boshqa: yoz (fasl) va yoz (yozmoq).

Namunalar
Ma’nodosh: do‘st – o‘rtoq, katta – ulkan, go‘zal – chiroyli. Zid ma’noli: keng – tor, yengil – og‘ir.
Shakldosh: ot (hayvon), ot (ism), ot (otmoq); tur (turmoq), tur (xil).
Sinfda faoliyat

«Uch savat»: doskada uchta savat chiziladi (ma’nodosh, zid ma’noli, shakldosh). Bolalar so‘z kartochkalarini mos savatga tashlaydi.

Mashq
1
Qaysi juft zid ma’noli: chiroyli – go‘zal yoki issiq – sovuq?
2
«Yoz» so‘zining ikki ma’nosini ayting.
3
Ma’nodosh toping: mitti.