ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Millatlararo va dinlararo munosabatlar

Darslar 8–9 · 2 ta dars · N. Jo‘rayev, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (Mustaqillik davri): o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
9

O‘zbekistonda konfessiyalararo munosabatlar

Darslik: 65–70-betlar
MaqsadVijdon erkinligi, dinlararo bag‘rikenglik va diniy ta’lim sohasidagi huquqiy asoslarni va asosiy sanalarni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
vijdon erkinligi · freedom of conscience: the right to hold any belief or nonekonfessiya · confession: a religious community or denominationdunyoviy davlat · secular state: a state that is separate from religious institutionstolerantlik · tolerance: patience and respect towards others’ beliefs
Tushuntirish

O‘zbekiston dunyoviy davlat bo‘lib, Konstitutsiya har kimga istalgan dinga e’tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e’tiqod qilmaslik huquqini kafolatlaydi; diniy qarashlarni majburan singdirish mumkin emas. Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risidagi birinchi qonun 1991-yilda qabul qilingan, uning yangi tahrirlari 1998-yilda va 2021-yilda tasdiqlangan; qonun diniy konfessiyalarning o‘zaro tinch yashashini qo‘llab-quvvatlaydi va prozelitizmni (bir konfessiya a’zolarini boshqasiga o‘tishga undashni) taqiqlaydi. Mamlakatda islom bilan birga pravoslav, katolik, protestant, yahudiy, buddist va boshqa diniy jamoalar faoliyat yuritadi; darslikda 2018-yildagi rasmiy ma’lumotga ko‘ra 16 ta konfessiya ko‘rsatilgan. Ramazon va Qurbon hayitlari rasmiy dam olish kunlari, diniy ta’lim Toshkent islom instituti, 1999-yilda ochilgan Toshkent islom universiteti, 2017-yilda tashkil etilgan Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va Islom akademiyasi, shuningdek, boshqa konfessiyalarning o‘quv muassasalari orqali beriladi. 2007-yilda Toshkent Islom madaniyati poytaxti deb e’lon qilingan, 2017-yilda esa BMT Bosh Assambleyasida «Ma’rifat va diniy bag‘rikenglik» rezolyutsiyasi qabul qilish taklifi ilgari surilgan.

Faoliyat yurituvchi diniy jamoalar
Islom
Pravoslav
Katolik
Protestant
Yahudiy
Buddist va boshqalar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchi qonunning bitta moddasini ikki marta o‘qidi. U kimga tegishli ekanini, nimaga ruxsat berilishini va nima taqiqlanishini ostiga chizdi, so‘ng o‘z so‘zlari bilan tushuntirdi. Shundan keyin modda ancha tushunarli bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Huquqshunoslar va sudyalar qonunlarni qo‘llaydi, davlat xizmatchilari fuqarolarga qoidalarni tushuntiradi, jurnalistlar qonun matnidan to‘g‘ri iqtibos keltiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabning qisqa bir qoidasini oling va ostiga chizing: kimga tegishli, nimaga ruxsat, nima taqiqlangan.

Namunalar
Misol: bir mahallada masjid, cherkov va sinagoga yonma-yon bo‘lishi mumkin va har bir jamoa o‘z marosimlarini qonun doirasida erkin o‘tkazadi.
Misol: maktabda dunyoviy fanlar o‘qitiladi, diniy ta’lim esa maxsus diniy o‘quv yurtlarida beriladi — bu davlatning dunyoviy xarakterini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

Qonun matni bilan ishlash: talabalar vijdon erkinligi to‘g‘risidagi qonunning (lex.uz) bitta moddasini topib, uni o‘z so‘zlari bilan uch jumlada tushuntiradi; sinf izohlarni solishtiradi.

Mashq
1
Vijdon erkinligi to‘g‘risidagi qonun qaysi yillarda qabul qilingan yoki yangilangan?
2
«Dunyoviy davlat» iborasi nimani bildiradi?
3
Nima uchun diniy bag‘rikenglik ko‘p konfessiyali mamlakat barqarorligi uchun muhim?
4
Toshkent islom universiteti qaysi yilda ochilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJasurning universitet tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →